Islamic Law

Islamic Law

کیفیت علم به وقوع نتیجه مجرمانه (در پرتو مفهوم معرفت شناختی علم)

Document Type : Original Article

Authors
farshad changaie 1
nasrim mehra 2
1 دانشجو
2 دانشیار
10.22034/ilaw.2024.707508
Abstract
علم به وقوع نتیجه دو‌ نقش بسیار مهم و متفاوت در تشکیل عنصر روانی جرم ایفاء می کند، یکی در جرایم عمدی مقید، موضوع مواد ۲۹۱ و ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به عنوان” قصد غیرمستقیم”، جانشین یا دال بر قصد نتیجه مجرمانه فرض می گردد و دوم به عنوان "شرط تحقق قصد مستقیم" نتیجه مجرمانه در تمام جرایمی می باشد که وجود این قصد، قانوناً برای تحققشان ضروی است. مراد ما از علم به وقوع نتیجه، شق دوم آن است. علم به وقوع (حتمیت یا احتمال) نتیجه پیش شرط تحقق قصد نتیجه مجرمانه است و این قصد صرفاً در نزد فردی قابلیت وجود دارد که به وقوع نتیجه از رفتارش آگاهی داشته باشد. بنابراین در فردی که می داند از رفتارش نتیجه مجرمانه حاصل نمی شود یا نمی داند که رفتارش منجر به نتیجه مجرمانه می گردد، نمی توان به دنبال قصد نتیجه مجرمانه بود و فقدان علم به نتیجه مجرمانه با منتفی ساختن عنصر روانی، مانع تحقق جرم خواهد شد. بر اساس مفهوم معرفت شناختی علم یعنی "باور موجه صادق"، آگاهی به وقوع نتیجه زمانی رخ می دهد که عملاً وقوع نتیجه حتمی یا احتمالی بوده و مرتکب رفتار نیز بر اساس دلایل منطقی و شواهد عینی، چنین قطعیت یا احتمالی را تصدیق کرده باشد. در فرضی که نتیجه رفتار ارتکابی حتمی یا احتمالی نیست و یا مرتکب در خصوص حتمیت یا احتمال وقوع نتیجه فاقد باور بوده یا اعتقادش در ارتباط با آن، غیر موجه باشد وی را باید نسبت به تحقق نتیجه فاقد آگاهی دانست.
Keywords
واژگان کلیدی: آگاهی
نتیجه مجرمانه
سوء نیت خاص
باور مدلل
صدق باور
قطعیت یا احتمال وقوع نتیجه

Subjects

  1. Alan R. Hancock, “True Belief: An Analysis of the Definition of Knowledge in the Washington Criminal Code”, 91 WASH. L. REV 2016, ONLINE 177,177-190.
  2. Alston, W. P.“An Internalist Externalism”, in Epistemic Justification: Essays in the Theory of Knowledge, Cornell University Press, Ithaca, NY,1989.
  3. Dagger, Richard, “Republicanism and the Foundations of Criminal Law.” In Philosophical Foundations of Criminal Law, edited by R. A.Duff and Stuart Green. New York: Oxford University Press,2011,p.44-66.
  4. David Ormerod and Karl Laird, Crimes of negligence, Smith, Hogan, & Ormerod's Criminal Law, Oxford University Press,2018.
  5. David A. Truncellito, Epistemology, The Internet Encyclopedia of Philosophy,2000.
  6. Elliot, Catherine& Frances Quinn , Criminal Law, Essex, Pearson,2010.
  7. Fletcher, George P, “The Nature and Function of Criminal Theory”, 88 Calif. L.2000, 687-704.
  8. Guy Axtell; Brian C. Barnett; Todd R. Long; Jonathan Lopez; and Christina Hendricks (Series Editor) Introduction to Philosophy: Epistemology, University of British Columbia,2021.
  9. R. SULLIVAN,“Knowledge, Belief, and Culpability”, Criminal Law Theory: Doctrines of the General Part, Oxford University Press, 2010.
  10. Goldman A.I. “What is Justified Belief?” In: Pappas G.S. (eds) Justification and Knowledge. Philosophical Studies Series in Philosophy,1979.
  11. Herring, Jonathan , Criminal Law, New York, Palgrave MacMillan,2002.
  12. Ichikawa, Jonathan Jenkins and Matthias Steup, The Analysis of Knowledge, The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Metaphysics Research Lab, Stanford University,2018.
  13. Christopher M. V. Clarkson, Understanding Criminal Law, London, sweet and maxwell,2005.
  14. Lehrer, K. Theory of Knowledge. Boulder and London: Westview Press,1990.
  15. Louis P. Pojman, The Theory of Knowledge, California: Wandsworth Publishing Company,2002.
  16. Peter Baumann, “Knowledge Requires Belief– and It Doesn’t?” On Belief as such and Belief  Necessary for Knowledge, An interdisciplinary  Journal of Philosophy, volume 62.Issue2,2019.
  17. Robert Ackermann, Belief and Knowledge, the macmillan press,1972.
  18. Robert Audi, Epistemology , A Contemporary Introduction to the Theory of Knowledge, Published August by Routledge,2010.
  19. STEPHEN, SHUTE, “Knowledge and Belief in the Criminal Law”, Criminal Law Theory: Doctrines of the General Part, Oxford University Press, 2010.
  20. Sartwell crispin “ Knowledge Is Merely True Belief,” American Philosophical Quarterly, No. 2, Published By: University of Illinois Press, 1991 ,157-165.
  21. Richard H. Tur, Two Theories of Criminal Law, SMU Law Review, https://scholar.smu.edu/smulr/vol56/iss2/6, 203, pp.797-818.