Islamic Law

Islamic Law

jurisprudential study of actions that cause a debtor to become incapacity

Articles in Press

Document Type : Original Article

Authors
Seyed hassan Vahdati Shobeiri 1
karim mohammadi 2
1 Director of the Astan Quds Razavi School of Jurisprudence and Associate Professor of Law, University of Qom, Qom, Iran
2 Researcher at the Higher School of Jurisprudence of Astan Quds Razavi and PhD student in Jurisprudence and Principles at Al-Mustafa Al-Alamiyah University of Mashhad, Mashhad, Iran
10.22034/ilaw.2026.2060849.3612
Abstract
**Voluntary Insolvency as a Legal Status in Islamic Jurisprudence**

Incapacity (*i‘sār*) as a legal condition exempting a debtor from certain obligations is recognized in Islamic jurisprudence. However, some debtors, through deliberate or voluntary actions, cause their own insolvency. Given that such conduct may undermine public trust, facilitate misuse of the *i‘sār* institution, and lead to the infringement of creditors’ rights, the question arises: what is the position of the Islamic legal system regarding such behaviors?

This study, employing a descriptive–analytical and *ijtihād*-based library method, examines and explicates the juristic foundations of “voluntary insolvency” — that is, actions taken by a debtor to deliberately bring about his own state of insolvency. The findings indicate that if the debtor’s legal transactions are deemed *non-effective* (*‘adam al-nufūdh*), creditors are entitled to file for his interdiction (*hajr*). Furthermore, in cases where the other party to the transaction is unaware of the debtor’s condition, the *khiyār al-taflīs* (option of rescission due to insolvency) may be invoked based on the *lā ḍarar* (no-harm) principle.

Where the debtor’s property is lost without a formal legal act, no *ḥukm waḍ‘ī* (declaratory ruling) can be established. Nevertheless, in specific circumstances, taking property from such a debtor and the lapse of the implicit permission within his transactions give rise to *ḍamān* (liability).
Keywords
Bankruptcy
Voluntary Incapacity
Harm to Others
non-binding
Transaction
No-Harm Rule

Subjects

1.       آخوند خراسانی، محمدکاظم؛ کفایةالأصول؛ قم: مجمع‌الفکر الإسلامی، 1440ق.
2.       ابن‌ابی‌جمهور، محمد‌بن‌زین‌الدین؛ عوالی‌اللئالی العزیزیة فی‌الأحادیث الدینیة؛ قم: دار سیدالشهداء، 1405ق.
3.       ابن‌بابویه، محمدبن على؛ من لایحضره‌الفقیه؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
4.       امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی؛ تهران: انتشارات کتابفروشی اسلامیه، 1370.
5.       انصاری، مرتضى؛ المکاسب؛ قم: تراث الشیخ‌الأعظم، 1415ق.
6.       انصاری، مرتضى؛ رسائل فقهیة للشیخ؛ قم: مجمع‌الفکر، 1414ق.
7.       انصاری، مرتضى؛ فرائدالأصول؛ قم: مجمع‌الفکر، 1428ق.
8.       تقی‌ملا، حسین؛ معامله به‌قصد فرار از دَین؛ تهران: میزان، 1399.
9.       حرّ عاملى، محمد‌بن‌حسن؛ تفصیل وسائل‌الشیعة؛ قم: مؤسسة آل‌البیت‰، 1409ق.
10.  حرّ عاملى، محمد‌بن‌حسن؛ هدایةالأمة؛ مشهد: آستانة الرضویة المقدسة، مجمع‌البحوث الإسلامیه، 1414ق.
11.  حسینی مراغی، سید میرعبدالفتاح؛ العناوین‌الفقهیة؛ قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1425ق.
12.  خادم، بهرام درویش؛ «معامله به‌قصد فرار از دَین»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی؛ ش26، پاییز 1370، ص1ـ29.
13.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ تحریرالوسیلة؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1392.
14.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ تنقیح‌الأصول؛ قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1419ق.
15.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ تهذیب‌الأُصول؛ قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1423ق.
16.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ مناهج‌الوصول إلى علم‌الأصول؛ قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1415ق.
17.  خویی، سیدابوالقاسم؛ محاضرات فی أصول‌الفقه؛ قم: مؤسسه انصاریان، 1417ق.
18.  خویی، سیدابوالقاسم؛ مصباح‌الأصول؛ قم: مکتبة الداوری، 1422ق.
19.  خویی، سیدابوالقاسم؛ مصباح‌الفقاهة؛ قم: داوری، 1377.
20.  خویی، سیدابوالقاسم؛ موسوعة الإمام‌الخوئی؛ قم: مؤسسة الخوئی الإسلامیه، 1434ق.
21.  سیستانی، سیدعلی؛ قاعده لاضرر و لاضرار؛ بیروت: دارالمورخ العربی، 1414ق.
22.  صدر، سیدمحمدباقر؛ بحوث فی علم‌الأصول؛ قم: مؤسسه دائرة‌المعارف الفقه‌الإسلامی، 1431ق.
23.  عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی؛ الروضةالبهیة؛ قم: مجمع‌الفکر الإسلامی، 1437ق.
24.  کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها؛ تهران: انتشارات گنج دانش، 1403.
25.  کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ قم: دارالحدیث، 1429ق.
26.  مروج جزایری، سیدمحمدجعفر؛ منتهی‌الدرایة فی توضیح‌الکفایة؛ قم: فقاهة، 1415ق.
27.  مشکینی، علی؛ اصطلاحات‌الأصول؛ قم: نشر الهادی، 1371.
28.  مصطفوی، سیدمحمدکاظم؛ القواعد (مائة قاعدة فقهیة)؛ قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1397.
29.  نائینى، میرزامحمدحسین؛ أجودالتقریرات؛ قم: مؤسسه فرهنگی صاحب‌الأمر، 1430ق.
30.  نراقی، مولى محمد؛ مشارق‌الأحکام؛ قم: مؤتمرالمولى مهدی النراقی، 1422ق.
31.  هاشمی شاهرودی، سیدمحمود؛ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت‰؛ قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، 1382.
32.  یزدی، سیدمحمدکاظم؛ سؤال و جواب (آراء و استفتائات)؛ تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1376.