Islamic Law

Islamic Law

The validity of law in the Islamic state

Document Type : Original Article

Author
Faculty member of the Department of Law and Social Jurisprudence,Research Institute of Hawzeh and University
10.22034/ilaw.2026.2064095.3639
Abstract
One of the issues related to legislation in an Islamic state is the “validity of the law.” Three broad perspectives can be proposed in this regard .Some Islamic thinkers believe that legislation is the responsibility of the just jurist, and the validity of the law depends on her signature and enforcement, and that the opinions of experts have only an advisory role. Others believe that since legislation in an Islamic state is in fact the "identification of the subject matter" of religious rulings - primary or secondary - or government rulings issued based on public interests, the status of custom is that of a specialist. Just as in individual tasks, identifying the subject is the responsibility of the person responsible, in social tasks it is also the responsibility of the expert, who can identify specialized topics in various political, social, economic, cultural, or military fields, and recognize secondary topics: necessity, urgency, hardship, harm, or difficulty in the macro-social field. Of course, in this area, in cases of disagreement, the opinion of the "people's elected experts" takes precedence. Ultimately, their opinion becomes valid with the permission or signature of a just jurist; the opinion of the people's elected experts is not advisory in nature, but rather their legislative authority, and the jurist only bases the ruling on it. The third view does not even consider the permission and signature of a just jurist necessary, because government in the era of occultation belongs to the people. The recognition of experts elected by the people is sufficient to enact a law; a law that ensures the goals of government in Islam and the public interest. The present article is responsible for explaining, criticizing, and analyzing these three views and their foundations.
Keywords

Subjects


1.       آخوند خراسانى، محمدکاظم‌بن‌حسین؛ حاشیةالمکاسب؛ تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، 1406ق.
2.       ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم؛ لسان‌العرب؛ چ3، بیروت: دار صادر، 1414ق.
3.       احسانی، رضا و هادی طحان نظیف؛ مفهوم قانون ازمنظر فقه امامیه ومکتب اثباتگرایی حقوقی؛ تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق†، 1397.
4.       ارسطا، محمدجواد؛ «فتوای معیار»، فقه حکومتی؛ ش7، بهار و تابستان 1397، ص55ـ82.
5.       جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ ترمینولوژی حقوق؛ چ5، تهران: کتابخانه گنج دانش، 1370.
6.       حائری، عبدالحسین؛ اسناد روحانیت و مجلس؛ ج1، تهران: سند شماره 5، 1374.
7.       حزب‌التحریر لبنان؛ قانون اساسی اسلامی؛ [بی‌جا]: [بی‌نا] ، 1358.
8.       حسینی شیرازی، سیدمحمد؛ الأسئلة والأجوبة، أثناعشر رسالة؛ [بی‌جا]: نرم‌افزار فقه جامع اهل‌بیت‰، [بی‌تا].
9.       حسینی شیرازی، سیدمحمد؛ آیین‌نامه جمهوری اسلامی؛ ترجمه ذکراللّه احمدی؛ [بی‌جا]: [بی‌نا]، 1382ق.
10.  حسینی شیرازی، سیدمرتضی؛ شوری‌الفقهاء والقیادات الإسلامیة؛ چ4، نجف: مؤسسة التقی‌الثقافیه، 1438ق.
11.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ صحیفه امام؛ چ3، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌ خمینیŠ، 1379.
12.  دهخدا، علی‌اکبر؛ لغتنامه؛ چ2، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1377.
13.  راسخ، محمد و فاطمه بخشی‌زاده؛ «شرع‌گرایان و قانون در عصر انقلاب مشروطه ایران»، مجله حقوقی دادگستری؛ ش101، بهار 1397، ص85ـ116.
14.  زرگری‌نژاد، غلامحسین؛ رسائل مشروطیت؛ تهران: انتشارات کویر، 1374.
15.  سبحانی، جعفر؛ حکومت اسلامی در چشم‌انداز ما؛ قم: انتشارات پیام آزادی، 1358.
16.  شیرازی، سیدعبداللّه؛ اسناد نهضت اسلامی ایران؛ به‌کوشش سیدهادی خسروشاهی؛ ج8، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1395.
17.  صافی گلپایگانی، لطف‌اللّه؛ قانون اساسی اسلام (دهم تیر 1358) موجود در مجموعه اسناد و مدارک تدوین ق.ا.ج.ا؛ ج3، قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، 1391.
18.  صدر، سیدمحمدباقر؛ اقتصادنا؛ قم: دفتر تبلیغات اسلامى، 1417ق.
19.  صدر، سیدمحمدباقر؛ لمحة فقهیة تمهیدیة مشروع دستور الجمهوریةالإسلامیة فی ایران؛ لبنان: [بی‌نا]، 1357.
20.  صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ تهران: اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی، 1369.
21.  غروی نائینی، محمدحسین؛ تنبیهالأمة و تنزیه‌الملة؛ تحقیق و تصحیح سیدجواد ورعی؛ قم: بوستان کتاب، 1382.
22.  کدیور، محسن؛ سیاستنامه خراسانی؛ تهران: انتشارات کویر، 1385.
23.  گلپایگانی، سیدمحمدرضا؛ الدّرالمنضود فیأحکامالحدود؛ تقریر علی کریمی‌جهرمی؛ قم: دارالقرآن‌الکریم، 1412ق.
24.  گلپایگانی، سیدمحمدرضا؛ دیدهبان مذهب، (خاطرات و اسنادی منتشرنشده درباره آیت‌اللّه‌العظمی سیدمحمدرضا گلپایگانی)؛ کوشش و نگارش محمدتقی انصاریان خوانساری؛ قم: انتشارات انصاریان، 1399.
25.  گلپایگانی، سیدمحمدرضا؛ نامه دهم ربیع‌الأول 1403ق (به‌نقل از: سعید حجاریان؛ جمهوریت افسون زدایی از قدرت)؛ تهران: طرح نو، 1379.
26.  مشکینی، علی؛ حکومت جمهوری اسلامی؛ قم: [بی‌نا]، 1357.
27.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه؛ چ31، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینیŠ، 1396.
28.  مکارم شیرازی، ناصر؛ حکومت اسلامی؛ قم: مدرسه امیرالمؤمنین†، 1358.
29.  منتظرى، حسینعلى؛ دراسات فی ولایةالفقیه و فقه‌الدولة الإسلامیة؛ چ2، قم: نشر تفکر، 1409ق.
30.  موسوی خلخالى، سیدمحمدمهدى؛ الحاکمیة فی‌الإسلام؛ ترجمه جعفر الهادى؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1422ق.
31.  مهرآبادی، میترا؛ «قانونگذاری در اندیشه گروهی از موافقان و مخالفان مشروطه»، پژوهشنامه تاریخ؛ مشهد: دانشگاه فردوسی، زمستان 1384، ص77ـ93.
32.  مؤمن قمی، محمد؛ «اختیار ولیّ ‌امر در قانونگذاری»، مجله فقه اهل‌بیت‰؛ ش۵۵، پاییز 1387، ص80ـ91.
33.  مؤمن قمی، محمد؛ الولایةالإلهیة الإسلامیة أو الحکومةالإسلامیة؛ قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1425ق.
34.  نجفی قوچانی، محمدحسن؛ حیات‌الإسلام فی أحوال آیةالملک العلّام؛ تحقیق و تصحیح سیدمهدی حسینی مجاهد؛ تهران: نشر علم، 1393.
35.  نوری همدانی، حسین؛ جمهوری اسلامی؛ قم: [بی‌نا]، 1358.
36.  ورعی، سیدجواد؛ مبانی و مستندات قانون اساسی جمهوری اسلامی؛ قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، 1386.
37.  ورعی، سیدجواد؛ مجموعه اسناد و مدارک تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، 1391.
38.  هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ در مکتب جمعه، مجموعه خطبه‌های نمازجمعه؛ تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1369.
39.  هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ کارنامه وخاطرات سال 1360، (عبور از بحران)؛ اهتمام یاسر هاشمی؛ چ3، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، 1378.
40.  هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ کارنامه وخاطرات سال 1364، (امید و دلواپسى)؛ اهتمام سارا لاهوتی؛ چ4، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، 1387.
41.  هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ کارنامه وخاطرات سال 1366، (دفاع و سیاست)؛ اهتمام علیرضا هاشمی؛ تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، 1389.