Islamic Law

Islamic Law

The unity or duality of the Muslim treasury and the property of the office of Imamate

Document Type : Original Article

Authors
Member of the scientific faculty of the Research Institute of Islamic Culture and Thought
Abstract
The Bait al-Mal serves as the treasury of the Islamic government, and various rights and obligations are associated with this legal and jurisprudential term as outlined in narrations and the writings of jurists. Despite the frequent usage of the term Bait al-Mal in religious texts and jurisprudential materials, along with significant implications arising from it, a clear definition of this term has yet to be established. In some scholarly writings, the Bait al-Mal of the Imam is considered distinct from that of the Muslim community, leading to different responsibilities and tasks being attributed to the two. The primary reason for considering the Bait al-Mal of Muslims independently from that of the Imam is the differing sources of revenue for each. In this paper, we examine the narrations related to blood money (diyeh) and inheritance to explore the unity or duality of these two concepts. Ultimately, we conclude that these two terms—at least in the context of inheritance and blood money—reflect a unified concept. The key aspect in both the Bait al-Mal of the Imam and the Bait al-Mal of the Muslims is the identical nature of the expenditures and allocations, the shared identity of those managing these funds, and the manner of administration, which is common to both.

Keywords: Bait al-Mal, public funds, Bait al-Mal of Muslims, Bait al-Mal of the Imam, funds of the Imam
Keywords

Subjects


  1. ابن‌ادریس حلّی، محمد‌بن‌منصور؛ السرائر؛ قم: نشر اسلامی، 1410ق.
  2. ابن‌براج (قاضى ابن‌براج)، عبدالعزیز؛ المهذب؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1406ق.
  3. ابن‌زهره، حمزه‌بن‌على حسینى؛ غنیةالنزوع؛ قم: مؤسسه امام صادق†، ۱۴۱۷ق.
  4. اردبیلی (محقق اردبیلی)، احمد‌بن‌محمد؛ مجمع‌الفائدة والبرهان فی شرح إرشادالأذهان؛ تحقیق مجتبی عراقی، علی‌پناه اشتهاردی و حسین یزدی اصفهانی؛ قم: نشر اسلامی، 1403ق.
  5. اصفهانى (مجلسى اول)، محمدتقى؛ روضة‌المتقین فی شرح من لایحضره‌الفقیه؛ چ2، قم: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور، 1406ق.
  6. اصفهانى (مجلسى دوم)، محمدباقر‌بن‌محمدتقى؛ ملاذالأخیار فی فهم تهذیب‌الأخبار؛ قم: کتابخانه آیت‌اللّه مرعشى نجفىŠ، 1406ق.
  7. جمعى از پژوهشگران (زیرنظر سیدمحمود هاشمى شاهرودی)؛ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت‰؛ قم: مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اهل بیت‰، 1426ق‌.
  8. حرّ عاملى، محمد‌بن‌حسن؛ وسائل‌الشیعة؛ قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1409ق.
  9. حسینی، سیدرضا؛ «بیت‌المال»، دانشنامه امام علی†؛ ج7، چ4، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1386، ص۳۷۱ـ۴۳۸.
  10. حسینى عاملى، سیدجواد‌بن‌محمد؛ مفتاح‌الکرامة فی شرح قواعدالعلامة؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، [بی‌تا].
  11. حقانی زنجانی، حسین؛ تحقیقی درباره انفال یا ثروت‌های عمومی؛ [بی‌جا]: نشر معاونت پژوهشی دانشگاه الزهراءƒ، 1374.
  12. حلّی (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ إرشادالأذهان إلى أحکام‌الإیمان؛ ج1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
  13. حلّی (محقق حلّی)، جعفر‌بن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام فی مسائل الحلال والحرام؛ تحقیق عبدالحسین محمدعلی بقال؛ قم: انتشارات اسماعیلیان، 1408ق.
  14. حلّی (محقق حلّى)، نجم‌الدین جعفر‌بن‌حسن؛ المختصرالنافع فی فقه‌الإمامیة؛ چ6، قم: مؤسسة المطبوعات‌الدینیه، 1418ق.
  15. حلّى (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ تحریر الأحکام‌الشرعیة على مذهب‌الإمامیة؛ مشهد: مؤسسه آل‌البیت‰، [بی‌تا].
  16. خمینى، سیدروح‌اللّٰه؛ کتاب‌البیع؛ ج2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، [بی‌تا].
  17. خویی، سیدابوالقاسم؛ تکملة منهاج‌الصالحین؛ قم: نشر مدینةالعلم، 1410ق.
  18. رحمان ستایش، محمدکاظم؛ دانشنامه جهان اسلام؛ زیرنظر غلامعلی حداد عادل؛ ج5، تهران: انتشارات دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1379.
  19. رحمتی، محمد؛ أنجازالعدات؛ ج1 و 2، قم: مؤلف، 1378.
  20. سجادی، صادق؛ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ ‌ج13، ‌تهران: ناشر مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1367.
  21. صدر، سیدمحمد؛ ماوراءالفقه؛ بیروت: دارالأضواء للطباعة والنشر والتوزیع، 1420ق.
  22. صدر، سیدمحمدباقر؛ اقتصادنا؛ قم: دفتر تبلیغات اسلامى ـ شعبه خراسان، 1417ق.
  23. صدوق، محمد‌بن‌على‌بن‌بابویه؛ من لایحضره‌الفقیه؛ چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413ق.
  24. طبرسى، فضل‌بن‌حسن؛ تفسیر جوامع‌الجامع؛ ج1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم‏، 1377.
  25. طوسی، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن؛ الإستبصار فیما إختلف من‌الأخبار؛ تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1390ق.
  26. طوسی، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن؛ المبسوط فی‌الفقه الإمامیة؛ تحقیق محمدتقى کشفى؛ ج8، چ3، تهران: انتشارات مرتضویه، 1387ق.
  27. طوسى، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن؛ النهایة فی مجردالفقه والفتاوی؛ بیروت: دارالکتب‌العربی، 1400ق.
  28. طوسى، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن؛ تهذیب‌الأحکام؛ چ4، تهران: دارالکتب‌الإسلامیه، 1407ق.
  29. عاملی (شهید اول)، محمد‌بن‌مکى؛ غایةالمراد فی شرح نکت‌الإرشاد‌؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه، ‌1414ق‌.
  30. عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی؛ الروضةالبهیة فی شرح اللمعةالدمشقیة؛ تحقیق سیدمحمد کلانتر؛ قم: انتشارات داوری، 1410ق.
  31. عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی؛ مسالک‌الأفهام إلی تنقیح شرائع‌الإسلام؛ قم: مؤسسة المعارف‌الإسلامیه، 1413ق.
  32. عاملی (شهید ثانى)، زین‌الدین‌بن‌على؛ فوائدالقواعد؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1419ق.
  33. فاضل آبى، حسن‌بن‌ابى‌طالب؛ کشف‌الرموز فی شرح مختصرالنافع؛ چ3، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق.
  34. فاضل مقداد، مقداد‌بن‌عبداللّه؛ التنقیح‌الرائع لمختصرالشرائع؛ تحقیق سیدعبداللطیف حسینی کوه‌کمره‌ای؛ قم: کتابخانه آیت‌اللّه مرعشی نجفیŠ، 1404ق.
  35. فاضل هندی، محمد‌بن‌حسن؛ کشف‌اللثام عن قواعدالأحکام؛ قم: نشر اسلامی، 1420ق.
  36. فیض کاشانی، محمدمحسن؛ مفاتیح‌الشرائع؛ قم: کتابخانه آیت‌اللّه مرعشى نجفىŠ، [بی‌تا].
  37. فیض کاشانى، محمدمحسن؛ الوافی؛ ج16، اصفهان: کتابخانه امام امیرالمؤمنین علی†، 1406ق.
  38. قاضی نعمان، ابوحنیفه نعمان‌بن‌محمد تمیمى؛ دعائم‌الإسلام؛ چ2، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1385ق.
  39. قمی سبزوارى (محقق سبزواری)، محمدباقر‌بن‌محمد؛ کفایةالأحکام؛ ج2، اصفهان: انتشارات مهدوى،[بی‌تا].
  40. کاشف‌الغطاء، محمدحسین‌بن‌على‌بن‌محمدرضا؛ تحریرالمجلة؛ نجف: المکتبةالمرتضویه، 1359ق.
  41. کاشف‌الغطاء، مهدى؛ موردالأنام فی شرح شرائع‌الإسلام؛ ج1، نجف: مؤسسه کاشف‌الغطاء، [بی‌تا].
  42. کلینی، ابوجعفرمحمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ ج7، چ4، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.
  43. محقق کرکی، على‌بن‌حسین؛ جامع‌المقاصد؛ چ2، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، ۱۴۱۴ق.
  44. محقق کرکى، على‌بن‌حسین؛ رسالة قاطعة اللجاج فی تحقیق حل‌الخراج؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413ق.
  45. مشکینى، میرزاعلى؛ الفقه‌المأثور؛ چ2، قم: نشر الهادی، ۱۴۱۸ق.
  46. مفید، محمد‌بن‌محمد‌بن‌نعمان؛ المقنعة؛ قم: کنگره جهانى هزاره شیخ مفیدŠ، 1413ق.
  47. مکارم شیرازى، ناصر؛ أنوارالفقاهة ـ کتاب‌الخمس والأنفال؛ قم: انتشارات مدرسة الإمام علی‌بن‌أبی‌طالب†، 1416ق.
  48. منتظرى، حسینعلى؛ دراسات فی ولایةالفقیه و فقه‌الدولة الإسلامیة؛ ج‌3 و 4، چ2، قم: نشر تفکر، 1409ق.
  49. نجفی، محمدحسن؛ جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الإسلام؛ تحقیق عباس قوچانی؛ تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1366.