Islamic Law

Islamic Law

The Criminal Procedure in Iran through the Lens of Procedural Justice: Foundations, Capacities, and Challenges

Document Type : Original Article

Authors
amir hosein khosroabadi 1
Bagher Shamloo 2
1 P.h.d Student in criminal law and Criminology, Faculty of law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
10.22034/ilaw.2025.715459
Abstract
According to contemporary thinkers, social justice is the ultimate goal of human society, such that this ideal manifests in all components of the social system. However, the establishment of a just society will not be possible as long as the members of the social system do not "feel" justice. Given the importance of the perception of social justice among the members of a society, justice researchers have re-evaluated "procedural justice." The significance of procedural justice in the criminal justice process lies in the fact that the parties involved in the case (the accused, the victim, and the public prosecutor) should feel justice through the "fair application of criminal law." Adhering to the three principles of equality, participation, and rule-based processes aids their understanding of the fairness of the criminal process.

This study employs a descriptive and analytical approach to evaluate Iran's criminal justice system based on the criteria of procedural justice. Although the constitution emphasises these characteristics, ensuring their implementation requires full support from criminal procedure laws. Without reforming procedural laws based on these features, it is not feasible to expect a "fair application of criminal law" and the realisation of "a sense of justice" among participants in the criminal justice process.
Keywords
Criminal justice system
Criminal procedure Act
Criminal trial
Fair trial
procedural justice
Social justice

Subjects

1.       اردبیلی، سیدعبدالکریم؛ فقه‌القضاء؛ چ2، قم: جامعة‌المفید، 1423ق.
2.       ازکمپ، استوارت؛ روان‌شناسی اجتماعی کاربردی؛ ترجمه فرهاد ماهر، چ6، مشهد: به‌نشر، 1386.
3.       الهام، غلامحسین و محسن برهانی؛ درآمدی بر حقوق جزای عمومی؛ واکنش در برابر جرم؛ چ7، تهران: میزان، 1400.
4.       انصاری، مرتضی؛ رسائل فقهیة؛ قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاریŠ، 1414ق.
5.       تبریزی، جواد؛ أسس‌القضاء والشهادة؛ قم: دفتر حضرت آیت‌الله میرزاجواد تبریزی، [بی‌تا].
6.       جانی‌پور، علی؛ دادگاه‌های کیفری اخصاصی؛ چ1، تهران: شهر دانش، 1393.
7.       حرّ عاملی، محمدبن‌حسن؛ تفصیل وسائل‌الشیعة إلی تحصیل مسائل‌الشریعة؛ قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1409ق.
8.       حسینی بهشتی، سیدعلیرضا؛ جستارهایی در شناخت اندیشه سیاسی معاصر غرب؛ تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، 1383.
9.       حلّی (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف؛ قواعدالأحکام فی معرفة الحلال والحرام؛ ج3، قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1413ق.
10.  خالقی، علی؛ آیین دادرسی کیفری؛ چ39، تهران: شهر دانش، 1398.
11.  راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد؛ مفردات ألفاظ‌القرآن؛ بیروت: دارالعلم، 1412ق.
12.  رستمی، هادی؛ «سیاست جنایی بخشنامه‌مدار در فرایند دادرسی کیفری»، فصلنامه مجلس و راهبرد؛ ش108، زمستان 1400، ص297ـ321.
13.  زحیلی، وهبه؛ تفسیر الوسیط؛ ج1، دمشق: دارالفکر، 1422ق.
14.  زراعت، عباس؛ بنیادهای دادرسی کیفری (بنیادهای کلی)؛ ج1، تهران: جنگل، 1398.
15.  سن، آمارتیا؛ اندیشه عدالت؛ ترجمه وحید محمودی و هرمز همایون‌پور؛ چ2، تهران: کندوکاو، 1392.
16.  فلاح‌زاده، علی‌محمد؛ حقوق اداری تطبیقی؛ تهران: شهر دانش، 1394.
17.  گلدوست جویباری، رجبعلی؛ آیین دادرسی کیفری؛ چ13، تهران: جنگل، 1401.
18.  مدرسی، سیدمحمدتقی؛ من هدی‌القرآن؛ تهران: دار محبی‌الحسین، 1419ق.
19.  نعمتی، مژگان؛ آسیب‌شناسی آیین رسیدگی مفاسد اقتصادی در دادگاه‌های ویژه (موضوع استجازه از رهبر معظم انقلاب)؛ گزارش پژوهشی، شماره سریال: 99200111، تهران: پژوهشگاه قوه قضائیه، 1399.
20.  والزر، مایکل؛ حوزه‌های عدالت؛ دفاع از کثرت‌گرایی و برابری؛ چ2، تهران: نشر ثالث، 1394.
21.    Bentley, David J.; "John Rawls: A Theory of Justice"; University of Pennsylvania Law Review, Vol. 121, No. 1070, 1973.
22.    Berry, Brian; Why Social Justice Matters; Cambridge: Polity, 2005.
23.    Black, Henry Campbell; Black's Law Dictionary; 1st E.D., st. Paul: West Publishing Co., 1983.
24.    Cohen, Gerald A.; Self-Ownership, Freedom, and Equality; Cambridge: Cambridge University Press, 1995.
25.    Heffernan, William C.; “Social Justice/ Criminal Justice”; in: From Social Justice to Criminal justice; Eds. By William C. Heffernan & John Kleinig; New York: Oxford University Press, 2000.
26.    Human Rights Committee; General Comment No. 13: Article 14 (Administration of Justice), Equality before the Courts and the Right to a Fair and Public Hearing by an Independent Court Established by Law; U.N. Doc. CCPR/C/GC/13 (1984).
27.    Karmen, Andrew; "Poverty, Crime & Criminal Justice"; in: From Social Justice to Criminal justice; Eds. By William C. Heffernan & John Kleinig, New York: Oxford University Press, 2000.
28.    Owen, Stephen S., Henry Fradella, Tod Burke & Jerry Joplin; Foundations of Criminal Justice; Oxford: Oxford University Press, 2019.
29.    Rawls, John; A Theory of Justice; Revised Edition; 1st E.D., Cambridge: Harvard university Press, 2009.
30.    Robbins, Stephen p.; Organizational Behavior; 9th E.D., New Delhi: Prentice Hall, 2001.
31.    Tomlinson, Hugh; Towards Legal Trancparency, Justice Wide Open Center for Law, Justice and Jurnalism; London: City University, 2012.
32.    Turner, Jonathan H.; The Institutional Order; London: Longman, 1997.
33.    Tyler, Tom R.; "What is Procedural Justice? Criteria used by Citizens to Assess the Fairness of Legal Procedures"; Law & Society Review, Vol. 22, No. 1, 1988.
34.    Walker, Samuel; Cassia Spohn & Miriam DeLone; The Color of Justice; Race, Ethnicity and Crime in America; 2nd E.D., Ontario: Wadsworth, 2000.
Islamic Law
Volume 22, Issue 87
Autumn 2026
Pages 133-171