Islamic Law

Islamic Law

The possibility of reviewing and revising arbitration decisions

Document Type : Original Article

Authors
1 Religion and University Research Institute
2 Lecturer at higher levels of Qom Seminary
3 Member of the academic staff of the Judiciary Research Institute
4 Department of Islamic and Civil Law, Faculty of Law and Political Sciences, Shiraz University
Abstract
In addition to the courts dealing with the disputes of the parties to the dispute, the institution of arbitration is considered a specialized, fast and increasingly popular method due to the respect for the sovereignty of the will of the parties to the dispute in determining the arbitrator and choosing the procedure.
In the discussion of the effects of arbitration, although the judgment issued in arbitration is generally effective for the parties present in the arbitration, the question is whether it is possible to review the judgment issued by other arbitrators and judges or not? If this is possible, on what basis and in what cases is it possible to review the issued decision?
In this article, while examining and criticizing the supporting evidence of the rule "the sanctity of violating the ruling of a mujtahid judge", while proving the lack of ijtihad in the position of issuing a decision and the lack of difference between the decision of the appointed judge and the decision of the arbitrator (judge of consolidation) due to the revision of Manat, the theory of revision and the possibility of revision The decision issued by the arbitrator (just like the judge's decision) is accepted due to the evidence of the influence of the judge's ruling and the inclusion of this evidence in the second judgment, but the possibility of review and appeal is limited to the absence of chaos and is limited to cases that lead to invalidity or The lack of credibility of judicial opinions and arbitration and the weakening of the ruling body should not prevail.
Many times, the possibility of revision of executive methods lacks Sharia ruling, which at different times according to the different circumstances that exist, the sovereignty of the Islamic country determines its limits and territory
Keywords

  1. قرآن کریم.

    1. آشتیانى، میرزامحمدحسن‌بن‌جعفر؛ کتاب القضاء؛ قم: انتشارات زهیر، 1425ق.
    2. امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی؛ ج6، تهران: انتشارات اسلامیه، 1374.
    3. انصاری، مرتضی؛ القضاء والشهادات؛ قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاریŠ، 1415ق.
    4. ایروانى، باقر؛ دروس تمهیدیة فی‌الفقه الإستدلالی على‌المذهب الجعفری؛ چ2، قم، 1427ق.
    5. تبریزى، جواد‌بن‌على؛ أسس‌القضاء والشهادة؛ قم: دفتر مؤلف، [بی‌تا].
    6. جنیدی، لعیا؛ «قانون داوری تجاری بین‌المللی از دریچه حقوق اسلامی»، پژوهشنامه متین؛ ش10، بهار 1380، ص127ـ138.
    7. حائری یزدى، مرتضى‌بن‌عبدالکریم؛ شرح العروةالوثقى؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1426ق.
    8. حائری، سیدکاظم؛ القضاء فی‌الفقه الإسلامی؛ چ2، قم: مجمع الفکرالإسلامی، 1381.
    9. حرّ عاملی، محمد‌بن‌حسن؛ وسائل‌الشیعة؛ ج1، چ2، قم: مؤسسه آل‌البیت‰ لإحیاءالتراث، 1414ق.
    10. حکیم، سیدمحسن طباطبایی؛ منهاج‌الصالحین؛ بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1410ق.
    11. حلّی (محقق حلّی)، جعفر‌بن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام فی مسائل الحلال والحرام؛ ج4، چ2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1408ق.
    12. حلّى (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ إرشادالأذهان إلى أحکام‌الإیمان؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
    13. حلّى، ابن‌ادریس محمد‌بن‌منصور‌بن‌احمد؛ السرائرالحاوی لتحریرالفتاوى؛ چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
    14. حلّى (فخرالمحققین)، محمدبن‌حسن‌بن‌یوسف؛ إیضاح‌الفوائد فی شرح مشکلات‌القواعد؛ قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1387ق.
    15. خرازی، سیدمحسن؛ «کلمه حول حرمة نقض حکم‌الحاکم»، مجله نور علم؛ ش20، فروردین 1366، ص122ـ140.
    16. خمینی، سیدروح‌الله؛ تحریرالوسیلة؛ ج2، چ2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1390ق.
    17. خویی، سیدابوالقاسم؛ الإجتهاد والتقلید من‌التنقیح فی شرح العروةالوثقی؛ چ3، قم: دارالهادی للمطبوعات، 1410ق.
    18. خویی، سیدابوالقاسم؛ التنقیح فی شرح العروةالوثقی؛ تألیف علامه میرزاعلى غروى تبریزی؛ چ3، قم: دارالهادى للمطبوعات، 1410ق.
    19. خویی، سیدابوالقاسم؛ موسوعة الإمام الخوئی؛ قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئیŠ، 1418ق.
    20. خویی، سیدابوالقاسم؛ معجم رجال‌الحدیث و تفصیل طبقات‌الرواة؛ چ5، [بى‌جا]: [بى‌نا]، 1413ق.
    21. رشتی، میرزاحبیب‌اله؛ کتاب القضاء؛ ج1، قم: دارالقرآن‌الکریم، 1401ق.
    22. سبحانی، جعفر؛ نظام القضاء والشهادة فی‌الشریعة الإسلامیة الغراء؛ ج1، قم: مؤسسة الإمام الصادق†، 1376.
    23. سبزواری، عبدالأعلی؛ مهذب‌الأحکام فی بیان الحلال والحرام؛ ج27، چ4، قم: دارالتفسیر، 1413ق.
    24. سنهوری، عبدالرزاق احمد؛ الوسیط فی شرح القانون‌المدنی الجدید؛ ج2، بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه، 1998م.
    25. سیفی مازندرانی، على‌اکبر؛ دلیل تحریرالوسیلة (ولایةالفقیه)؛ چ2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1428ق.
    26. شب زنده‌دار، محمدمهدی؛ درس خارج فقه و اصول؛ تاریخ 26/4/1397، مندرج در: eshia.ir/feqh/archive/text/shabzendehdar/feqh3/96/970426.
    27. شبیری زنجانی، سیدموسی؛ درس خارج فقه و اصول؛ تاریخ 1/10/1389؛ مندرج در: http://www.eshia.ir/feqh/archive/shobeiry/feqh/89.
    28. شمس، عبدالله؛ آیین دادرسی مدنی؛ دوره پیشرفته؛ ج1، چ19، تهران: انتشارات دراک، 1387.
    29. شمس، عبد‌الله؛ آیین دارسی مدنی؛ دوره پیشرفته؛ ج2 و 3، چ2، تهران: انتشارات دراک، 1384.
    30. حسینی شیرازی، سیدمحمد؛ الفقه: موسوعة إستدلالیة فی‌الفقه الإسلامی؛ قم: مؤسسة الفکرالإسلامی، 1407ق.
    31. صدر، سیدرضا؛ الإجتهاد والتقلید؛ قم: مؤسسة النشرالإسلامی التابعة لجماعة المدرسین فی‌الحوزة العلمیة بقم، 1420ق.
    32. طباطبایی حکیم، سیدمحسن؛ مستمسک العروةالوثقى؛ قم: مؤسسه دارالتفسیر، 1416ق.
    33. طباطبایی قمّى، سیدتقى؛ مبانی منهاج‌الصالحین؛ قم: منشورات قلم‌الشرق، 1426ق.
    34. طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم؛ تکملة عروةالوثقی؛ ج2، قم: چاپخانه حیدری، 1378.
    35. طوسی، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن؛ الخلاف؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1407ق.
    36. طوسی، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن؛ المبسوط فی فقه‌الإمامیة؛ چ3، تهرانک المکتبة المرتضویة لإحیاءالآثار الجعفریه، 1387ق.
    37. عاملى (شهیدثانى)، زین‌الدین‌بن‌على؛ مسالک‌الأفهام إلى تنقیح شرائع‌الإسلام؛ قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه، 1413ق.
    38. عراقى، آقاضیاءالدین؛ کتاب القضاء؛ قم: چاپخانه مهر، [بی‌تا].
    39. فاضل لنکرانی، محمد؛ تفصیل‌الشریعة فی شرح تحریرالوسیلة؛ القضاء والشهادات؛ چ2، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار‰، 1427ق.
    40. فضل‌الله، سیدمحمدحسین؛ فقه‌القضاء؛ بیروت: دارالملاک للطباعة والنشر والتوزیع، 2007م.
    41. قدیر، محسن و حسین کاظمی فروشانی؛ «مبانی داوری در فقه اسلامی و حقوق بین‌الملل»، فصلنامه تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری؛ ش41، پاییز 1398، ص11ـ30.
    42. کاتوزیان، ناصر؛ اعتبار امر قضاوت‌شده در دعوای مدنی؛ چ5، تهران: نشر دادگستر، 1376.
    43. کشاورز، بهمن؛ نگرشی به قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب؛ تهران: نشر میزان، 1374.
    44. کشّی، محمد‌بن‌عمر؛ رجال الکشّی؛ اختیار معرفةالرجال؛ مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، 1409ق.
    45. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ ج14، قم: دارالحدیث، 1430ق.
    46. منتظری، حسینعلی؛ مبانى فقهى حکومت اسلامى‌؛ قم: مؤسسه کیهان، 1409ق.
    47. نجاشی، ابوالحسن احمد‌بن‌علی؛ رجال النجاشی؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1407ق.
    48. نجفی، محمدحسن؛ جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الإسلام؛ ج40، چ7، بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، 1981م.
    49. نجفى (کاشف‌الغطاء)، على‌بن‌محمدرضا‌بن‌هادى؛ النورالساطع فی الفقه‌النافع؛ ج1، نجف اشرف: مطبعةالآداب، 1381ق.
    50. نراقی، احمد‌بن‌محمد؛ مستندالشیعة؛ ج17، مشهد: مؤسسه آل‌البیت‰ لإحیاءالتراث، 1419ق.
    51. هاشمی شاهرودی، محمود؛ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت‰؛ قم: مؤسسه دائرةالمعارف اسلامی، 1387.
    52. هوشمند فیروزآبادی، حسین؛ «مشروعیت و ماهیت داوری در قرآن کریم»، مجله قرآن، فقه و حقوق اسلامی؛ ش16، بهار و تابستان 1401، ص81ـ110.
    53. هوشمند فیروزآبادی، حسین؛ «مطالعه تطبیقی ماهیت داوری در حقوق غرب، فقه امامیه و حقوق ایران»، مجله پژوهش‌های تطبیقی حقوق اسلام و غرب (دانشگاه قم)؛ ش34، زمستان 1401، ص331ـ372.
    54. یزدی، سیدمحمدکاظم؛ العروةالوثقى مع تعلیقات السیدمصطفى الخمینی؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، 1418ق.
    55. Nigel Blackaby Constantine Partasides Alan Redfern Martin Hunter, Redfern and Hunter on International Arbitration, Oxford: Oxford University Press, 6th ed, 2015.