Islamic Law

Islamic Law

The position of expediency in the three areas of inference, legislation and implementation

Document Type : Original Article

Authors
1 Assistant professor, Institute of Islamic culture and Thought
2 MASBAHALHODA
Abstract
Expediency is a component that is widely used in different aspects of human life, so there is no doubt about its importance, but its place in different areas of life should be clearly explained. In this research, the information obtained from library sources is discussed with descriptive-analytical method to the place of expediency. Each of the fields of deriving Sharia rulings, enactment of laws and implementation have different characteristics from each other, which leads to an independent examination of the expediency position in each of them. Expediency in the field of inference is as a criterion for falsifying divine decrees in such a way that each division of Sharia rulings has some kind of connection with expediency as a criterion for falsifying rulings. In the field of legislation, laws that have a jurisprudential value in Sharia rulings, expediency in the same sense will be the criterion of falsification, but in laws without a jurisprudential value, as the subject of provincial rulings and the discretion of the Islamic ruler in enacting the laws, it is required in accordance with the requirements of time and place. The position of expediency in the field of implementation is also in two approaches: a) implementation of expediency as a "requirement belonging to a Shariah ruling or law" and b) expediency of implementation consists of changing the conditions in such a way that the implementation of the original rulings and laws is not possible and the rulings and laws conflict with each other.
Keywords

Subjects


  1. ابن‌ادریس حلّی، محمدبن‌منصور؛ السرائرالحاوی لتحریرالفتاوی؛ چ2، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
  2. ابن‌فارس، احمد؛ معجم مقائیس‌اللغة؛ قم: مکتب‌الأعلام الإسلامی، 1404ق.
  3. ابن‌منظور، محمد‌بن‌مکرم؛ لسان‌العرب؛ چ3، بیروت: دار صادر، 1414ق.
  4. ازهری، محمد‌بن‌احمد؛ تهذیب‌اللغة؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، 1421ق.
  5. انصاری، مرتضی؛ فرائدالأصول؛ چ9، قم: انتشارات مجمع‌الفکر الإسلامی، 1428ق.
  6. ایزدهی، سیدسجاد؛ «ضوابط مصلحت در فقه شیعه»، سیاست متعالیه؛ ش1، تابستان 1392، ص29ـ58.
  7. بدری، تحسین؛ معجم مفردات أصول‌الفقه المقارن؛ تهران: المشرق للثقافة والنشر، 1428ق.
  8. پارساپور، محمدباقر و سوسن نوربخش؛ «معیارهای ارزیابی مصلحت کودک در فقه امامیه، حقوق ایران و کنوانسیون حقوق کودک»، حقوق اسلام و غرب؛ ش3، پاییز 1394، ص1ـ28.
  9. جوهری، اسماعیل‌بن‌حماد؛ الصحاح؛ بیروت: دارالعلم للملایین، 1376.
  10. حسینی حائری، سیدکاظم؛ أساس‌الحکومة الإسلامیة؛ بیروت: مطبعة النیل، 1399ق.
  11. حسینی، محمد؛ معجم المصطلحات‌الأصولیة؛ بیروت: مؤسسة العارف للمطبوعات، 1415ق.
  12. حمود، محمد جمیل؛ الفوائدالبهیة فی شرح عقائدالإمامیة؛ بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1421ق.
  13. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد؛ مفردات ألفاظ‌القرآن؛ بیروت: دارالقلم، 1412ق.
  14. سبحانی تبریزی، جعفر؛ الموجز فی أصول‌الفقه؛ چ14، قم: مؤسسة الإمام‌الصادق†، ۱۳۸۷.
  15. سید رضی؛ نهج‌البلاغه؛ ترجمه محمد دشتی؛ چ3، قم: نشر الهادی، 1379.
  16. شاهنگی، محمدحسن؛ حقیقت و مصلحت؛ تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان، 1398.
  17. شهیدی پورزنجانی، محمدتقی؛ أبحاث أصولیة ـ مباحث الألفاظ؛ [بی‌جا]: [بی‌نا]، [بی‌تا].
  18. شهیدی پورزنجانی، محمدتقی؛ أبحاث أصولیة ـ مباحث الحجج؛ [بی‌جا]: [بی‌نا]، [بی‌تا].
  19. صدر، سیدمحمدباقر؛ اقتصادنا؛ بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1408ق.
  20. صدر، سیدمحمدباقر؛ بحوث فی علم‌الأصول؛ چ3، قم: مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اسلامی، 1417ق.
  21. صدر، سیدمحمدباقر؛ دروس فی علم‌الأصول؛ چ5، قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1418ق.
  22. عبدی، محمدحسین؛ المنهاج فی مبادی‌الإجتهاد؛ قم: منشورات أنوارالهدی، 1435ق.
  23. عبدی، محمدحسین؛ رهیافتی به دانش فقه؛ قم: انتشارات انصاریان، 1387.
  24. عراقی، ضیاءالدین؛ بدائع‌الأفکار فی‌الأصول؛ نجف اشرف: المطبعةالعلمیه، 1361.
  25. عسکری، حسن‌بن‌عبدالله؛ الفروق فی‌اللغة؛ بیروت: دارالآفاق الجدیده، 1400ق.
  26. علیدوست، ابوالقاسم؛ «تبعیت یا عدم تبعیت احکام از مصالح و مفاسد واقعی»، فقه و حقوق؛ ش6، پاییز 1384، ص9ـ32.
  27. علیدوست، ابوالقاسم؛ دروس روش‌شناسی فقه تقنین؛ پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله علیدوست (سلسبیل)، 1400.
  28. علیدوست، ابوالقاسم؛ فقه و مصلحت؛ چ4، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1396.
  29. غزالی، محمد‌بن‌محمد؛ شفاءالغلیل فی بیان الشبة والمخیل و مسالک‌التعلیل؛ بغداد: مطبعة الإرشاد، 1390ق.
  30. فتحی، محمد و کاظم کوهی اصفهانی؛ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به‌همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان؛ تهران: انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان، 1397.
  31. فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد؛ کتاب العین؛ چ2، قم: نشر هجرت، 1409ق.
  32. فیومی، احمد‌بن‌محمد؛ المصباح‌المنیر فی غریب الشرح‌الکبیر للرافعی؛ چ2، قم: مؤسسه دارالهجره، 1414ق.
  33. کاتوزیان، ناصر؛ مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1374.
  34. مدنی، سیدجلال‌الدین؛ کلیات حقوق اساسی؛ تهران: انتشارات پایدار، 1376.
  35. مصباح یزدی، محمدتقی؛ حقوق و سیاست در قرآن؛ چ4، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، ۱۳۹۲.
  36. مصباح یزدی، محمدتقی؛ نظریه حقوقی اسلام؛ چ6، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، ۱۳۹۶.
  37. مصباح یزدی، محمدتقی؛ نظریه سیاسی اسلام؛ چ6، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، ۱۳۸۲.
  38. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن‌الکریم؛ چ3، بیروت: دارالکتب العلمیه، ۱۴۳۰ق.
  39. مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ چ7، تهران: نشر صدرا، 1384.
  40. منوچهری، عباس؛ «قانون»، نامه فرهنگ؛ ش48، تابستان 1382، ص73ـ83.
  41. مؤمن قمی، محمد؛ الولایة الإلهیة الإسلامیة أو الحکومة الإسلامیة؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1425ق.
  42. میرخلیلی، سیداحمد و مجید محمدزاده؛ «قانونگذاری در قرآن و مکاتب بشری»، قرآن و علم؛ ش11، پاییز و زمستان 1398، ص43ـ64.
  43. نائینی، محمدحسین؛ تنبیه‌الملة و تنزیه‌الأمة؛ مصر: مکتبة الإسکندریه، 1434ق.
  44. نجفی، محمدحسن؛ جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الإسلام؛ چ7، بیروت: دار إحیاءالتراث العربی، 1404ق.
  45. هاشمی شاهرودی، سیدمحمود و جمعی از نویسندگان؛ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت‰؛ قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت‰، 1426ق.