Islamic Law

Islamic Law

The jurisprudential and legal dimensions of freedom of opinion

Document Type : Original Article

Author
Hossein Javanarasteh
Rihu
Abstract
Freedom of opinion is at the top of the list of civil liberties in terms of importance and sensitivity. Freedom of opinion, depending on its various dimensions, can contain different rulings both in terms of the principle of acceptance and in terms of the restrictions imposed on it. In a descriptive-analytical way, this article examines the six dimensions of freedom of opinion based on Islamic standards and the Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran, and, if necessary, takes a look at international human rights instruments. By avoiding extremist and deviant approaches, the findings of the article show that freedom of opinion as a whole is recognized in the Islamic legal system and with the considerations within the scope of this freedom in any legal system commensurate with its specific requirements, one can find in general alignment between Islamic thought, the Constitutional Law of the Islamic Republic, and international human rights instruments.
Keywords
Freedom of thought
having an opinion
imposing an opinion
apostasy
limits of freedom

Subjects

  1. انصاری دزفولى، مرتضى‌بن‌محمدامین؛ صراط‌النجاة؛ قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، 1415ق.
  2. برلین، آیزایا؛ چهار مقاله درباره آزادی؛ ترجمه محمدعلی موحد؛ چ3، تهران: خوارزمی، 1392.
  3. جوادی آملی، عبدالله؛ روزنامه جمهوری اسلامی (ویژه‌نامه صحیفه حوزه)؛ ش۴۸، ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۱.
  4. حسینی بهشتی، سیدمحمد و علی گلزاده غفوری؛ شناخت اسلام؛ چ8، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1371.
  5. حسینی بهشتی، سیدمحمد، حبیب‌الله پیمان، مهدی فتاپور و نورالدین کیانوری؛ آزادی، هرج و مرج، زورمداری؛ تهران: بقعه، 1386.
  6. حسینی بهشتی، سیدمحمد؛ حزب جمهوری اسلامی، مواضع تفصیلی؛ تهران: بقعه، 1388.
  7. حسینی بهشتی، سیدمحمد؛ حق و باطل از دیدگاه قرآن؛ تهران: بقعه، 1389.
  8. حسینی شیرازی، سیدمحمد؛ الفقه؛ بیروت: دارالعلوم، 1409ق.
  9. خمینى، سیدروح‌الله؛ نجاةالعباد؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، 1422ق.
  10. خمینی، سیدروح‌الله؛ صحیفه امام‏؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، [بی‌تا].
  11. خوانسارى، سیداحمد‌بن‌یوسف؛ جامع‌المدارک فی شرح مختصرالنافع؛ قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1405ق.
  12. رادمند، داور؛ «مبانی مشروعیت آزادی بیان و عقیده در آموزه‌های اسلام»، بازتاب اندیشه؛ ش7، مهر 1379، ص52ـ54.
  13. سبحانى، جعفر؛ نظام‌النکاح فی‌الشریعة الإسلامیة الغراء؛ قم: مؤسسه امام صادق†، [بی‌تا].
  14. سبحانی، جعفر؛ «آزادی عقیده و دستاویزی به نام ارتداد»، کلام اسلامی؛ ش48، زمستان 1382، ص5ـ17.
  15. سروش، محمد؛ آزادی، عقل و ایمان؛ قم، دبیرخانه مجلس خبرگان، 1381.
  16. شبیری زنجانى، سیدموسى؛ کتاب نکاح؛ قم: مؤسسه پژوهشى رأى‌پرداز، 1419ق.
  17. سودمندی، عبدالمجید و حسین شریفی طرازکوهی؛ «گستره حق آزادی دین و عقیده در اسناد بین‌المللی حقوق بشر»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی؛ ش4، زمستان 1391، ص77ـ101.
  18. صدر، سیدموسی؛ «ارتداد و آزادی عقیده از نگاه قرآن»، پژوهش‌های قرآنی؛ ش34، تابستان 1382، ص11ـ94.
  19. صرامی، سیف‌الله؛ احکام مرتد ازدیدگاه اسلام و حقوق بشر؛ تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری، 1376.
  20. صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ تهران: اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی، 1364.
  21. طباطبایى، سیدمحمدحسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن؛ بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1390ق.
  22. طباطبایی مؤتمنی، منوچهر؛ آزادی‌های عمومی و حقوق بشر؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1370.
  23. طریحی، فخرالدین‌بن‌محمد؛ مجمع‌البحرین؛ چ3، تهران: مرتضوی، 1375.
  24. طوسى، محمد‌بن‌حسن؛ تهذیب‌الأحکام؛ چ4، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.
  25. کلینى، محمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ قم: دارالحدیث، ‏1429ق.
  26. گری، تیم؛ آزادی؛ ترجمه محمود سیفی؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1387.
  27. لک‌زایی، شریف؛ آزادی سیاسی در اندیشه مطهری و بهشتی؛ قم: بوستان کتاب، 1387.
  28. مجلسى، محمدباقر؛ بحارالأنوار؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربى، 1403ق.
  29. مطهری مرتضی؛ ب؛ جاذبه و دافعه على†؛ تهران: صدرا، 1368.
  30. مطهری، مرتضی؛ الف؛ پیرامون انقلاب اسلامى؛ چ4، تهران: صدرا، 1368.
  31. مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج20، تهران: صدرا، [بی‌تا].
  32. معرفت، محمدهادی؛ «حقوق متقابل مردم و حکومت»، دانشنامه امام على†؛ ج5، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1380.
  33. مکارم شیرازى، ناصر؛ کتاب النکاح؛ قم: انتشارات مدرسه امام على‌بن‌ابى‌طالب†، 1424ق.
  34. مکارم شیرازی، ناصر؛ الف؛ «آخرین سخن درباره حد مرتد فطری»، درس‌هایی از مکتب اسلام؛ ش6، شهریور 1363، ص13ـ15.
  35. مکارم شیرازی، ناصر؛ ب؛ «آیا توبه مرتد فطری قبول می‌شود؟»، درس‌هایی از مکتب اسلام؛ ش5، مرداد 1363، ص13ـ17.
  36. مهرپور، حسین؛ «دیدگاه اسلام در مورد آزادید عقیده و بیان»، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی؛ ش27، 1370، ص51ـ75.
  37. منتسکیو، شارل؛ روح‌القوانین؛ ترجمه علی‌اکبر مهتدی؛ چ8، تهران: امیرکبیر، 1362.
  38. https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/UDHRIndex.aspx. Universal Declaration of Human Rights.
  39. https://en.wikisource.org/wiki/International Covenant on Civil and Political Rights.International Covenant on Civil and Political Rights.