Islamic Law

Islamic Law

A Legal-Foundational Analysis of the ‘Odul-e Mo’menin (Just Believers) Theory

Articles in Press

Document Type : Original Article

Author
Ali HajiJafari
Graduate of the Level Four (highest level) seminary studies in Qom; & doctoral candidate in specialized Philosophy of Law at Baqir al-Ulum University (peace be upon him), Qom.
10.22034/ilaw.2026.2075081.3724
Abstract
This study investigates the structure and epistemological foundations of a theory articulated within the intellectual framework of Muhammad Taqi Mesbah-Yazdi, which proposes a novel conception of the Islamic ruler grounded in the criteria of justice (‘adl) and piety (taqwā). The article aims to demonstrate how this theory addresses five central questions in legal philosophy: (1) the origin of law, (2) the basis of legitimacy, (3) the relationship between law and morality, (4) the focal point of legal relations (right versus duty), and (5) the ultimate authority in legislation—and to determine its position within the landscape of legal schools of thought. The research employs a descriptive-analytical methodology based on a comparative study between Mesbah-Yazdi’s foundational principles and modern legal-philosophical approaches. Findings indicate that the theory of “ʿĀdil al-Muʾminīn” is rooted in theological realism and the doctrine of Wilāyat al-Faqīh (Guardianship of the Jurist). It identifies the divine will as the source of law, divine appointment and permission as the basis of legitimacy, and the validity of law as contingent upon its conformity with Islamic ethics and substantive justice. Moreover, in contrast to modern rights-based frameworks, the theory emphasizes religious duty-oriented jurisprudence and restricts political authority exclusively to pious and just believers—particularly qualified jurists (fuqahāʾ). In this respect, Mesbah-Yazdi’s theory stands in opposition to legal positivism and liberal legalism, aligning instead with the tradition of natural law and a theocratic, elite-oriented model of religious governance. The original contribution of this article lies in its internal analysis of this theory as a distinctive paradigm of “elite-centered religious democracy,” which seeks to bridge divine legitimacy with socio-political efficacy.
Keywords
Islamic Legal Philosophy, Mesbah-Yazdi.ʿOdul-e Mo&rsquo
menin (Just Believers), Divine Legitimacy, Duty-Centered Jurisprudence, Wilāyat al-Faqīh
Subjects
1.       آذریان، رضا، احمد واعظی و حمید پارسانیا؛ «هویت متقابل فلسفه حقوق اسلامی و فلسفه حقوق مدرن»، حکمت اسلامی؛ ش6، زمستان 1399، ص175ـ200.
2.       بشیریه، حسین؛ جامعه‌شناسی سیاسی؛ نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی؛ تهران: نشر نی، 1386.
3.       روشنی، علی؛ «مشروعیت حکومت اسلامی در اندیشه سیاسی علامه مصباح یزدی»، بحران‌پژوهی جهان اسلام؛ ش8، پاییز 1400، ص1ـ10.
4.       شهابی، مهدی؛ فلسفه حقوق: مبانی نظری تحول نظام حقوقی، از حقوق سنّتی تا حقوق مدرن؛ چ4، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1401.
5.       فیرحی، داوود؛ «رهبری و حکومت در اندیشه شهیدبهشتی (نظریه امت و امامت)»، فصلنامه سیاست؛ ش42، بهار 1391، ص287ـ310.
6.       کاتوزیان، ناصر؛ فلسفه حقوق: تعریف و ماهیت حقوق؛ ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1377.
7.       محقق داماد، سیدمصطفی؛ «فلسفه حقوق در اندیشه اسلامی»، اطلاعات حکمت و معرفت؛ ش7، پاییز 1391، ص۱۳ـ۱۹.
8.       مرادی رودپشتی، مجید؛ «مبانی نظریه سیاسی ولایت امت بر خویش»، علوم سیاسی؛ ش21، بهار 1397، ص167ـ184.
9.       مصباح یزدی، محمدتقی؛ «طرحی نو در تعیین حاکم و مسئولان دیگر (درآمدی بر نظریه عدول مؤمنین)»، دوفصلنامه فقه دولت اسلامی؛ ش1، پاییز و زمستان 1399، ص13ـ29.
10.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش عقاید؛ چ13، تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، 1384.
11.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ پرسش‌ها و پاسخ‌ها؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1386.
12.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ حقوق و سیاست در قرآن؛ گردآوری و تحقیق شهیدمحمد شرابی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1385.
13.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ حکیمانه‌ترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت فقیه؛ چ2، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1394.
14.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ نظریه حقوقی اسلام؛ تحقیق و نگارش محمدمهدى نادرى قمی و محمدمهدى کریمى‌نیا؛ ج1، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1391.
15.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ نقد و بررسی مکاتب اخلاقی؛ تحقیق و نگارش احمدحسین شریفی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1384.
16.  مصباح یزدی، محمدتقی؛ نگاهی گذرا به حقوق بشر ازدیدگاه اسلام؛ تدوین و نگارش عبدالحکیم سلیمی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ، 1388.
17.  مکللند، جان.اس.؛ تاریخ اندیشه سیاسی غرب: از یونان باستان تا عصر روشنگری؛ ترجمه جهانگیر معینی علمداری؛ ج1، چ7، تهران: نشر نی، 1402.
18.  ولوی‌نسب، احمد، سیدحسین اطهری، مهدی نجف‌زاده و وحید سینائی؛ «روایت (حکومت) در اندیشه سیاسی آیت‌اللّه مصباح یزدی و مهدی حائری یزدی»، اندیشه سیاسی در اسلام؛ ش10، پاییز 1402، ص129ـ154.
19.    Leiter, Brian, & Sevel, Michael. (2022). Philosophy of law. In Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/ philosophy-of-law.
20.    Peter, Fabienne. (2023). Political legitimacy. In Edward N. Zalta & Uri Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2023 ed.). https://plato.stanford.edu/entries/legitimacy.
21.    Wacks, Raymond. (2014). Philosophy of law: A very short introduction. Oxford University Press.
22.    Murphy, Mark C. (2001). Natural Law and Practical Rationality. Cambridge: Cambridge University Press.