حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

قانون و قانون‌گذاری در فلسفه افلاطون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تهران
2 طلبه درس خارج.دانش آموخته دکتری دانشگاه باقر العلوم
10.22034/ilaw.2026.2053677.3573
چکیده
این مقاله درصدد پاسخ دادن به این پرسش فلسفه حقوقی است که ماهیت و مؤلفه‌های قانون و قانون‌گذاری در منظومه فکری افلاطون چگونه است؟ یا به‌عبارت‌دیگر، مؤلفه‌های ذاتی و عرضی قانون در نگاه افلاطون کدامند؟
پرسش حاضر مستلزم توجه به دو بخش از قانون است: مفهوم قانون و شناسایی مؤلفه‌های ذاتی و عرضی آن. مفهوم قانون در منظومه فکری افلاطون بر مبنای رویکرد سعادت‌گرایانه وی تعیین می‌شود، به‌طوری‌که قانون فرمان خرد برای کسب فضیلت است. مؤلفه‌ها و اجزای قانون در اندیشه افلاطون در دو بخش قرار می‌گیرند: ذاتی و عرضی. در بخش مؤلفه‌های ذاتی، می‌توان به عقلانیت , عدالت، سادگی قانون، عدم تورم قانون و توجیه عقلانی قانون اشاره کرد؛ درحالی‌که در بخش مؤلفه‌های عرضی که شامل قانون‌گذاری است، می‌توان به تزکیه جامعه، التزام حاکمان به تبعیت از قانون، الزام به آموزش قانون، تکامل تدریجی قانون و صلح و آرامش پرداخت.
کلیدواژه‌ها

1.       ابدالی، مهرزاد؛ فلسفه حقوق ونظریه های حقوقی؛ تهران: مجد، 1388.
2.       احسانی، رضا؛ مقهوم قانون در فقه امامیه و مکتب اثبات گرایی؛ تهران: دانشگاه امام صادق†، 1397.
3.       انصاری، باقر؛ اصول و فنون قانون قانونگذاری؛ تهران: نشر دادگستر، 1399.
4.       راسخ، محمد؛ بنیاد نظری اصلاح نظام قانونگذاری؛ تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس، 1384.
5.       کاپلستون، فردریک چارلز؛ تاریخ فلسفه: یونان و روم؛ ترجمه سیدجلال‌الدین مجتبوی؛ ج1، تهران: سروش، 1402.
6.       لطفی، محمدحسن و رضا کاویانی؛ مجموعه آثار افلاطون؛ ج1، چ3، تهران: خوارزمی، 1398.
7.       منتسکیو، شارل لوثی دوسکوندن؛ روح‌القوانین؛ ترجمه علی‌اکبر مهتدی؛ چ8، تهران: امیرکبیر، 1362.
8.       واعظی، احمد؛ زبان فقه و حقوق؛ قم: مؤسسه بوستان کتاب، 1399.
9.       هارت، هربت؛ مفهوم قانون؛ ترجمه محمد راسخ؛ تهران: نشر نی، 1398.
10.    Bernstein, D (2022), The Cambridge Companion to Plato Edited by Richard Kraut and David Ebrey, Cambridge University Press
11.    PROCLUS: Commentary on Plato's Timaeus, vol III - Book 3, part Proclus on the World's Body.2007 Publisher: Cambridge University Press
12.    Brennan, J (2016), Against Democracy Princeton University Press.
13.    Proclus (1816), Theology of Plato Book Ⅲ, Translated by Thomas Taylor, Prometheus Trust.
14.    Gill, M. L (1996), Political Expertise in Plato’s Stateman Phronesis, Vol. 41, No. 3, 1996.
15.    Plato The Republic Paperback – February 15, 2021
16.    Thomas L. Pangle.Laws by Plato 1988 University of Chicago Press Aristotle. Politics. p9
17.    Kraut, R (1992), The Cambridge Componion to Plato Cambridge University Press.
18.    Bloom, A (1968), The Republic of Plato Basic Books
19.    Proclus, (1897) in Platonism Politicum Commentoria
20.    B. G. Teubner Press. Plotinus (1991), The Enneads, Translated by Stephen Mackenna, 4th edition Penguin Classics.
21.    Friedmann,W. Law in a changing society,stevens and sons, London, second Edition, 1972.