2
استاد تمام گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم.
3
استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
یکی از انحاء دفاع بازدارنده دفاع پیشدستانه میباشد که مدافع قبل از فعلیت خطر و در صورت قریبالوقوع شدن آن با اقدامی تهاجمی که در حالت عادی جرم محسوب میشود به پیشواز مهاجم میرود. چنین دفاعی گاهی در منازعات بینالمللی و در برابر تهاجم جمعی بوده و گاهی در منازعات شخصی و در برابر تهاجم فردی میباشد که بررسی فقهی-حقوقی مورد اخیر موضوع پژوهش حاضر است. کثرت منازعات فردی بین آحاد جامعه و گستره موضوع تهاجم، ابتلای فراوان چنین دفاعی را در جامعه رقم زده و ارتباط آن به دماء، فروج، اموال و اعراض مؤمنین اهمیت این موضوع را دوچندان کرده در حالی که اثر جامعی در این موضوع نگارش نشده است. در تحقیق پیش رو تلاش شده با تتبّع در ادلۀ اربعۀ فقهی و بررسی قوانین و مقررات حقوقی به روش تحلیلی–توصیفی حکم فقهی چنین دفاعی استنباط و مقتضی، شروط و متعلق آن تشریح شود. نتیجۀ پژوهش حاضر حاکی از آن است که دفاع پیشدستانه در منازعات فردی در صورت ظن نوعی به ارادۀ مهاجم بر هجمه با وجود شروطی مجاز بوده و دفاع پیشدستانه از شخصیت معنوی مجاز نمیباشد.
