در این تحقیق با استفاده از روش توصیفی-تحلیل ، استفاده از کتب حقوقی و با نگاهی به رویه قضایی ، تلاش شده تا مبانی اصل استماع دعوا و آثار اعمال این اصل بر مفاهیم و اشخاص دخیل در دعوا بررسی شود. بررسی این موارد کمک شایانی در شناخت جایگاه اصل استماع دعوا و چگونگی استفاده از آن خواهد داشت . فقهای امامیه به صورت قاطع از ضرورت استماع دعوا سخن گفته و تلاش کرده اند تا حد امکان دعاوی را استماع پذیر نمایند . درکنار مبنای فقهی ، رعایت نظم عمومی ، خواسته اجتماع ، لزوم حفظ حاکمیت دولت ، عقل و منشا بر خواسته از حق بنیادین دادخواهی ، مبانی حقوقی و اجتماعی اصل استماع دعوا هستند. اصل استماع دعوا به عنوان یک اصل دادرسی ، بر قانون ، رویه قضایی ، نظرات دکترین ، جامعه ، دادرس و اطراف دعوا تاثیر مستقیم و غیر قابل انکاری دارد .
