حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

ایجاد اضطرار برای زن به قصد تمکین جنسی وی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جلال الدین قیاسی
استاد دانشکده حقوق دانشگاه قم
چکیده
چکیده

قانونگذار در قانون مجازات اسلامی 1392 برای جرم تجاوز به عنف و اکراه ، مجازات اعدام را مقرر کرده است و موارد دیگری همچون اغفال ، تهدید، ربایش، خواب ، مستی وبیهوشی را نیز بدان ملحق کرده است. ایجاد اضطرار برای زن توسط مرد به قصد مطالبه تمتع جنسی و سوء استفاده بعدی از وضعیت زن برای رابطه غیر قانونی مورد سکوت قرار گرفته است . در این مقاله احتمالات تفسیری مختلف مانند مراجعه به اصل 167 قانون اساسی ، تفسیر مضیق یا تفسیر به نفع متهم ، قیاس اولویت و قیاس مستنبط العله با تمسک به تنقیح مناط قطعی مورد بررسی قرار گرفته و نهایتا با الغاء خصوصیت از موارد یاد شده در قانون و تنقیح مناط قطعی و استنباط علت حکم یعنی عدم رضایت زن در تمامی موارد مذکور ، تسبیب در اضطرارِ زن از حیث مجازات، به زنای به عنف ملحق شده است .
کلیدواژه‌ها
زنای به عنف
تسبیب در اضطرار
تنقیح مناط
اصل 167 قانون اساسی

موضوعات

  1. ابن‌ادریس، محمد؛ السرائر؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  2. ابن‌براج، عبدالعزیز؛ المهذب؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  3. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم؛ لسان‌العرب؛ ج9، چ۳، بیروت: دارالفکر، 1414ق.
  4. ابوصلاح حلبی، عبدالله؛ الکافی فی‌الفقه؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  5. اکرمی، روح‌الله؛ «عنصر عنف در زنا از منظر فقه، حقوق جزای ایران و انگلیس»، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب؛ ش۱، زمستان 1395، ص33ـ66.
  6. انصارى مرتضى؛ مکاسب محرمه؛ چ۲، تبریز: مطبعه اطلاعات، [بى‏تا].
  7. بحرانى، آل‌عصفور یوسف‌بن‌احمد‌بن‌ابراهیم؛ الحدائق‌الناضرة فی‌أحکام العترة‌الطاهرة؛ ج۱۹ و ۲۵، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1405ق.
  8. تقی‌خانی، راضیه؛ جایگاه قیاس در تفسیر قوانین کیفری (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)؛ قم: دانشگاه قم، 1393.
  9. جناتى، محمدابراهیم؛ منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامى؛ تهران: کیهان، 1370.
  10. حسینی عاملی، سیدمحمدجواد؛ مفتاح‌الکرامة؛ ج6، [بی‌جا]: مؤسسه آل‌البیت‰، [بی‌تا].
  11. حکیم، سیدمحمدتقى؛ أصول‌العامة للفقه‌المقارن؛ قم: آل‌البیت‰، 1390ق.
  12. حلّی (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌؛ تحریرالأحکام الشرعیة على مذهب‌الإمامیة؛ ج۴ و ۶، قم: مؤسسه امام صادق†، ۱۴۲۰ق.
  13. حلّی (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف؛ قواعدالأحکام؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  14. حلّی (محقق حلّی)، نجم‌الدین جعفربن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  15. خمینى، سیدروح‌الله؛ تحریرالوسیلة؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، 1379.
  16. داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه (بخش جزائی)؛ ج۴، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1379.
  17. دهخدا، على‌اکبر؛ لغت‌نامه؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1373.
  18. زهیلى، وهبه؛ أصول الفقه‌الإسلامى؛ ج۱ و ۲، دمشق: دارالفکر، 1986م.
  19. سلار، حمزه‌بن‌عبدالعزیز؛ المراسم‌العلویة در «سلسلة الینابیع‌الفقهیة»؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  20. سید مرتضی، علی‌بن‌حسین؛ الإنتصار؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  21. سیوری حلّى، مقداد‌بن‌عبدالله؛ نضد القواعدالفقهیة على مذهب‌الإمامیة؛ ج۱، قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشى نجفىŠ، 1403ق.
  22. شبیری زنجانی، سیدموسی؛ المسائل‌الشرعیة؛ قم: مؤسسه نشر الفقاهه، 1428ق.
  23. شهید اول، شمس‌الدین محمد؛ اللمعةالدمشقیة؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  24. صانعى، پرویز؛ حقوق جزاى عمومى؛ ج1، چ5، تهران: گنج دانش، 1372.
  25. صدوق، محمد‌بن‌علی‌بن‌حسین؛ المقنع فی‌الفقة؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  26. صهرشتی، سلمان‌بن‌حسن؛ أصباح‌الشیعة بمصابیح‌الشریعة؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  27. طوسی، محمد‌بن‌حسن؛ النهایة فی مجردالفقه والفتوی؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  28. عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین‌بن‌على؛ مسالک‌الأفهام إلى تنقیح شرائع‌الإسلام؛ ج۳ و ۱۵، قم: مؤسسة المعارف‌الإسلامیه، 1413ق.
  29. غزالى، ابوحامد محمد‌بن‌محمد؛ المستصفى من علم‌الأصول؛ ج2، بیروت: دارالصادر، 1995م.
  30. فاضل لنکرانی، محمد؛ آیین کیفری اسلام (شرح فارسی تحریرالوسیلة)؛ قم: مرکز فقهی ائمه اطهار‰، 1390.
  31. قیاسی، جلال‌الدین و عادل ساریخانی؛ مطالعه تطبیقی حقوق جزای عمومی؛ ج3، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه،
  32. قیاسی، جلال‌الدین؛ «حدود و اختیارات قاضی در مراجعه به منابع فقهی در امور کیفری»، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز؛ ش۱، پاییز 1380، ص33ـ42.
  33. قیاسی، جلال‌الدین؛ روش تفسیر قوانین کیفری؛ قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1379.
  34. معین، محمد؛ فرهنگ معین؛ تهران: امیرکبیر، 1371.
  35. مفید، محمد‌بن‌نعمان؛ المقنعة؛ ج23، بیروت: دارالإسلامیه، 1410ق.
  36. میرمحمدصادقی، حسین؛ حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اشخاص)؛ چ۳، تهران: بنیاد حقوقی میزان، ۱۳۸۷.
  37. نیک‌نسب، عباسعلی و جلال‌الدین قیاسی؛ «بزه تجاوز جنسی در حقوق کیفری انگلستان و مقایسه با نظام حقوقی ایران»، تعالی حقوق (علمی ترویجی)؛ ش۱۴، بهار 1395، ص159ـ187.
حقوق اسلامی
دوره 20، شماره 78
پاییز 1402
صفحه 35-56