مسئولیت پیش قراردادی در فقه امامیه حقوق ایران و انگلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدیرگروه فقه و حقوق دانشکده اصول الدین

چکیده

حقوقدانان در رابطه با حدود تعهدات پیش‌قراردادى طرفین در دوره قبل از انعقاد قرارداد سه نظریه با عناوین «اصل مسئولیت مذاکره‌کننده، اصل عدم مسئولیت مذاکره‌کننده و نظریه بینابینی» را مطرح ساخته و هرکدام بسته به مورد براى توجیه نظریه خود به اصل حُسن نیت در قراردادها و اصل آزادى مذاکره استناد جسته‌اند. روش این پژوهش، توصیفی تحلیلی است. در رابطه با چرایی و مبناى مسئولیت مذاکره‌کننده در قرارداد، تخطّی از اصل حُسن نیت، توافقات ابتدایی، رابطه اعتمادى، عرف و اراده مفروض طرفین، مواردى هستندکه دکترین جدید از آن براى توجیه مسئولیت استفاده می‌کند. ازسوی‌دیگر دررابطه با چیستی و ماهیت چنین مسئولیتی در فقه امامیه و حقوق ایران، عده‌ای از صاحب نظران، اعتقاد بر قراردادى‌بودن مسئولیت پیش‌قراردادى و برخی دیگر آن را ناشی از حاکمیت قانون و داراى ریشه قهرى می‌دانند. به‌نظر می‌رسد در جایی که عرف این چنین مسئولیتی را درباره افشاى اطلاعات اساسی و رعایت حُسن نیت، به‌رسمیت میشناسد، داراى ماهیت قهرى باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ابن‌قدامه، عبداﷲ‌بن‌محمدبن‌احمد؛ المغنی؛ بیروت: دارالکتاب العربی، [بی‌تا].
  2. ابوالسعود، رمضان؛ مبادى‌الالتزام فی‌القانون المصری واللبنانی؛ بیروت: المکتبة القانونیه، 1986م.
  3. انصارى، علی؛ تئورى حُسن‌نیت در قراردادها؛ چ1، تهران: انتشارات جنگل، ١٣٨٨.
  4. انصارى، مرتضی؛ رسائل محشی؛ چ1، قم: مؤسسه ادیب مصطفوی، 1368.
  5. اوصیا، پرویز؛ تدلیس (مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه، انگلیس، اسلام و ایران؛ تحولات حقوق خصوصی)؛ زیرنظر ناصر کاتوزیان؛ چ2، تهران: انتشارات دانشگاه، ۱۳۱۷.
  6. بجنوردى، سیدحسن؛ القواعدالفقهیة؛ ج1، چ۲، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1413ق.
  7. حسینی عاملی، سیدمحمدجواد؛ مفتاح‌الکرامة فی شرح قواعدالعلامة؛ ج4، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، [بی‌تا].
  8. حلّی (محقق حلّی)، جعفربن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام فی مسائل الحلال والحرام؛ ج2، چ3، تهران: نشر استقلال، 1403ق.
  9. خمینی، سیدروح‌اﷲ؛ البیع؛ تقریرات درس امام خمینیŠ توسط آیت‌اﷲ قدیرى؛ چ1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1418ق.
  10. خویی، سیدابوالقاسم؛ مصباح‌الفقاهة فی‌المعاملات؛ ج1، چ4، قم: انتشارات وجدانی، ١٣٧٤.
  11. رحمانی، محمد؛ «قواعد فقهی ؛ قاعده غرور»، مجله فقه اهل بیّت؛ ش10، تابستان 1376، ص168202.
  12. شیروى، عبدالحسین؛ «توافق‌های مقدماتی در حقوق کامن‌لو با تأکید بر حقوق انگلستان و امریکا»، مجله اندیشه‌های حقوقی؛ ش3، بهار و تابستان ١٣٨٢، ص528.
  13. عاملی جبعی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی‌بن‌احمد؛ الروضةالبهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة؛ ج2، قم: منشورات اسلامی، 1412ق.
  14. قنواتی، جلیل، حسن وحدتی شبیرى و ابراهیم عبدى پور؛ حقوق قراردادها در فقه امامیه؛ ج1، چ10، تهران: انتشارات سمت، 1379.
  15. قنواتی، جلیل؛ «نظریه ایجاب ملزم در آیینه تطبیق»، مجله مطالعات اسلامی؛ ش10، پاییز 1386، ص157179.
  16. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها؛ ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1401.
  17. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها؛ ج3، چ9، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1393.
  18. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها؛ ج5، چ1، تهران: نشر بهنشر، 1364.
  19. کاتوزیان، ناصر؛ مسئولیت مدنی؛ چ1، تهران: کتابفروشی دهخدا، 1362.
  20. محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه بخش مدنی؛ ج1، چ14، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1385.
  21. موسوى بجنوردى، سیدمحمد؛ «دو قاعده فقهی»، مجله مطالعات حقوقی و قضایی؛ ش١٠، تابستان 1366، ص 1237.
  22. موسوى، سیدابراهیم؛ «قاعده لاضرر»، مجله حقوقی دادگسترى؛ ش2829، پاییز و زمستان 1378، ص119142.
  23. نجفی، محمدحسن؛ جواهرالکلام؛ چ7، بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، 1981م.
  24. نراقی، احمد‌بن‌محمد؛ عوائدالأیام؛ چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1375.