حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

سیاست جنایی ایران در قبال جرایم موسسات اعتباری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده حقوق دانشگاه قم
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه قم
چکیده
از جمله جرایمی که در سالهای اخیر، نرخ روز افزونی داشته و توجه دستگاههای اجرایی و نظام عدالت کیفری را به خود معطوف نموده و نوعی اعتراض و بی اعتمادی عمومی را موجب شده جرایم موسسات اعتباری است. به همین دلیل ارزیابی سیاست جنایی ایران در این رابطه ضرورت دارد. در این مقاله ، که با هدف نیل به مدل سیاست جنائی مطلوب در مدیریت این جرائم و به روش تحلیلی توصیفی با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده ، ارزیابی بر اساس سه شاخصه کارآمدی ، انسجام و جامعیت انجام گرفته است. یافته‌ها حاکی از آن است که دلائلی از جمله ضعف استفاده از فناوریهای نوین در مدیریت این جرائم ، احاله کلی مسوولیت مقابله با بزهکاری به حقوق کیفری ، تشتت مفرط رویه قضائی و ... وصف کارآمد بودن را از سیاست جنائی ایران سلب نموده است؛ از سوی دیگر دلائلی همچون عدم انعکاس صحیح ریسک فعالیتهای بانکی به شهروندان ، عدم رعایت اصل وحدت فرماندهی در مدیریت این جرائم ، پراکندگی قوانین ، منوط شدن تعقیب کیفری به شکایت بانک مرکزی و ... باعث شده سیاست جنائی در این حوزه فاقد کارامدی وانسجام لازم باشد. همچنین عواملی از قبیل کمبود ابزارهای نظارتی ، وضعیت نامطلوب اقتصادی موسسات ، ضعف آموزه های فرهنگی در نهادهای تتنظیم گر ، عدم استفاده از تجربیات کشورهای دیگر و ... باعث شده سیاست جنائی ایران از حیث جامعیت نیز فاقد استانداردهای لازم باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ابراهیمی، مهرزاد و عبدالوهاب چاکرزهی؛ «ارتباط میان نرخ جرم و جنایت با تورم و بیکاری در ایران»، پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی؛ ش10، پاییز 1394، ص124ـ125.
  2. احمدی امویی، بهمن؛ اقتصاد سیاسی صندوق‌های قرض‌الحسنه و مؤسسات اعتباری؛ تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، 1396.
  3. الهی‌منش، محمدرضا و محرم تقی‌زاده؛ «سیاست عوام‌گرایانه در مبارزه با جرایم اقتصادی با تأکید بر نقش پلیس»، کارآگاه؛ ش۴۳، تابستان ۱۳۹۷، ص120ـ134.
  4. تقی‌زاده، مریم، رحیم نوبهار و حسین غلامی‌دون؛ «مبانی ارزیابی سیاست جنایی»، مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی؛ ش2، زمستان 1398، ص353ـ371.
  5. تنگستانی، محمدقاسم؛ «تأملی بر ابعاد حقوقی و سیاستی لوایح قضایی»، مجله حقوقی دادگستری، ش109، بهار 1399، ص1ـ21.
  6. جعفری صامت، امیر؛ «ادغام، راهکاری مؤثر جهت جلوگیری از ورشکستگی بانک‌ها»، فصلنامه پژوهش‌های پولی و بانکی؛ ش37، پاییز 1397، ص437ـ466.
  7. جنیدی، لعیا و امیرحسین نیاز‌پور؛ دانشنامه سیاستگذاری حقوقی؛ تهران: انتشارات معاونت حقوقی ریاست جمهوری، 1399.
  8. حاجی‌تبار فیروزجایی، حسن؛ «کیفرهای اجتماعی ناظر بر مجرمان اقتصادی»، دانشنامه علوم جنایی اقتصادی؛ تهران: نشر میزان، 1396، ص775ـ785.
  9. حسینی، سیدمحمدرضا؛ سیاست جنایی در اسلام؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1394.
  10. خوانساری، رسول؛ «پنجره شکسته و نظارت بانکی»، فصلنامه تازه‌های اقتصاد؛ ش144، بهار 1394، ص92ـ96.
  11. دلماس مارتی، میری (آنسل)؛ نظام‌های بزرگ سیاست جنایی؛ ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی؛ چ۴، تهران: میزان، 1398.
  12. ذوالفقاری ، امیراحمد و همکاران؛ بررسی سیستم نظارت بانکی؛ تهران: دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1397.
  13. رضوی عراقی، سیدمحمدرضا؛ «توسعه فین‌تک‌ها و لزوم نظارت بانکی نوین»، دنیای اقتصاد؛ زمستان 1396، ص 5ـ6.
  14. زارات، جوئن کارلوس؛ اتاق جنگ در خزانه‌داری امریکا؛ ترجمه مریم اصغرپور و حوا میرمحمدیان؛ تهران: انتشارات پندار تابان، 1397.
  15. شعبانی، احمد و عبدالحسین جلالی؛ «دلایل گسترش مطالبات معوق در نظام بانکی ایران و بیان راهکارهایی برای اصلاح آن»، برنامه‌ریزی و بودجه؛ ش115، زمستان1390، ص155ـ181.
  16. صادقی، محمدرضا، حسن دانایی‌فرد و معصومه مصطفی‌زاده؛ «فهم سیاست‌زدگی بوروکراسی: مطالعه تطبیقی کیفیت، فرایندها و پیامد‌های آن در مدیریت دولتی»، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست؛ ش22، پاییز 1396، ص98ـ115.
  17. عسکری، سجاد؛ «سیاستگذاری حقوقی ارزی»، دانشنامه سیاست‌گذاری حقوقی؛ تهران: نشر میزان، 1399، ص637ـ640.
  18. عظیم‌زاده اردبیلی، فائزه و ساره حسابی؛ «سیاست جنایی و تطور مفهومی آن»، تعالی حقوقی؛ ش15، زمستان 1390، ص113ـ133.
  19. قورچی‌بیگی، مجید؛ «پاسخ‌دهی به جرایم اقتصادی از راهبردهای کیفری تا حقوق تنظیمی اقتصادی»، مجموعه مقالات سیاست جنایی در برابر بزهکاری اقتصادی؛ تهران: نشر میزان، 1399، ص299ـ333.
  20. گلدوست جویباری، رجب؛ «نقش دادستان در پیشگیری از وقوع جرم»، مجله تحقیقات حقوقی؛ ش66، پاییز 1393، ص211ـ223.
  21. لازرژ، کریستین؛ درآمدی بر سیاست جنایی؛ ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی؛ چ۸، تهران: میزان، 1399.
  22. محمدعلیزاده اشکلک، حبیب؛ «سیاست جنایی قضایی ایران درخصوص جرم ربا»، مجله حقوقی دادگستری؛ ش46،بهار 1383 ص135ـ144.
  23. محمدی مغانجوقی، فاطمه؛ «ناتوان‌سازی مجرمان اقتصادی»، دانشنامه علوم جنایی اقتصادی؛ تهران: نشر میزان، 1396، ص853ـ859.
  24. مظلومان، رضا؛ کلیات جرم‌شناسی؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۵۶.
  25. مقدسی، محمدباقر و محمد فرجیها؛ «بسترهای ظهور عوام‌گرایی کیفری»، مفید؛ ش100، پاییز 1392، ص107ـ128.
  26. موذن‌زادگان، حسنعلی و حامد رهدارپور؛ «اصل شفافیت قانون و جایگاه آن در رویّه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر و حقوق کیفری ایران»، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی؛ ش81، بهار 1397، ص193ـ220.
  27. میشکین، فردریک؛ سیاست‌های مالی و پیشگیری از بحران‌های مالی؛ ترجمه محمد نادعلی؛ تهران: بانک مرکزی، 2001م.
  28. نیازپور، امیرحسین؛ دانشنامه علوم جنایی اقتصادی؛ چ۲، تهران: نشر میزان، 1398.
  29. نیازپور، امیرحسین؛ سیاست جنایی در برابر بزهکاری اقتصادی؛ تهران: نشر میزان، 1397.
  30. وکیلیان، حسن و احمد مرکز مالمیری؛ «مقدمه‌ای بر فلسفه قانونگذاری: در تکاپوی ارتقای کیفیت قانون»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی؛ ش۵۱، تابستان 1395، ص29ـ54.