حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

مطالعه تطبیقی رویکرد تفسیر قرارداد در نظام حقوقی ایران و انگلیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف اباد
چکیده
واضح و مبرهن است که مهم ترین بخش علم حقوق قراردادها، نظام حقوقی تفسیر و قواعد حاکم بر آن می باشد. اگر چه نظام حقوقی ایران با نظام حقوقی کامن لا تفاوت های ساختاری بسیاری داشته و همین امر هم باعث شده است که نقطه شروع نظام تفسیر قرارداد در این دو سیستم با یکدیگر متفاوت باشد، اما بررسی رویه عملی نشان دهنده نزدیکی اصول تفسیر در این دو نظام است. چرا که معمولاً هدف متعاقدین از انعقاد قراردادها، اجرای آنها و رسیدن به نفع مطلوب زمان انعقاد قراردادهاست؛ ولی باید به این مطلب توجه داشت که اجرای قراردادها و منتفع شدن از آنها همواره مستلزم تفسیر و استفاده از اصول تفسیری است. در این نوشتار سعی بر آن است که با تبیین موضوع و تطبیق قواعد و رویکرد تفسیر در دو نظام حقوقی ایران و انگلیس با مصادیق پراکنده در متون قانونی، بحثی منسجم در باب تفسیر قراردادها در این دو نظام حقوقی تنظیم گردد تا علاوه بر رفع خلاء موجود در این زمینه به اجرای تعهدات نیز کمکی شده باشد. بنابراین در این مقاله نگارنده با مطالعه تطبیقی نظام های ذکر شده به شیوه تحلیلی سعی بر این دارد که رویکرد تفسیر قرارداد را در نظام حقوقی ایران با نظام حقوقی انگلیس از چهار دیدگاه تفسیر بر مبنای اراده طرفین ، الفاظ قرارداد ، رفتار متعاقب طرفین وعرف مقایسه نموده و مبنای واقع بینانه تر را استنباط نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اصغری آقمشهدی، فخرالدین و محمدحسین تقی‌پور درزی نقیبی؛ «مطالعه تطبیقی تأثیر عرف و عادت در تفسیر قرارداد در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا و حقوق ایران»، مجله مطالعات حقوق تطبیقی؛ ش2، پاییز و زمستان 1396، ص413ـ442.
  2. انصاری، مرتضی؛ فرائدالأصول؛ چ5، قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1416ق.
  3. بابازاده، بابک و حمیدرضا علومی یزدی؛ «شیوه‌های تفسیر قرارداد در نظام حقوقی ایران و انگلستان»، دوفصلنامه حقوق و سیاست؛ ش29، تابستان 1389، ص139ـ141.
  4. جعفری‌تبار، حسن؛ مبانی فلسفی تفسیر حقوقی؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1353.
  5. خویی، سیدابوالقاسم؛ مصباح‌الفقاهة فی‌المعاملات؛ چ3، بیروت: دارالهادی، 1412ق.
  6. سربازیان، مجید و سروش رستم‌زاده؛ «مبانی و کارکرد قاعده تفسیر بر علیه انشاء‌کننده در حقوق قراردادها»، دوفصلنامه دانش حقوق مدنی؛ ش1، بهار و تابستان 1396، ص1ـ10.
  7. شهیدی، مهدی؛ اصول قرارداد‌ها و تعهدات؛ چ4، تهران: انتشارات مجد، 1385.
  8. صاحبی، مهدی؛ تفسیر قراردادها در حقوق خصوصی؛ تهران: انتشارات ققنوس، 1376.
  9. طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ تفسیر المیزان؛ چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1378.
  10. قشقایی، حسین؛ شیوه تفسیر قراردادهای خصوصی در حقوق ایران و نظام‌های حقوقی معاصر؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، 1378.
  11. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها؛ ج3، چ4، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1383.
  12. لطفی سالیانه، حامد؛ مقایسه‌ای بر شیوه‌های تفسیر قرارداد در حقوق ایران و انگلیس (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)؛ مرودشت: دانشگاه آزاد اسلامی، 1394.
  13. مصطفوی، نجمه‌سادات؛ حدود تأثیر اراده ظاهری و باطنی در تفسیر قرارداد در حقوق ایران و انگلیس؛ مندرج در: virascience.com.
  14. معین، محمد؛ فرهنگ فارسی؛ چ20، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1388.
  15. مفید، عبدالله‌بن‌نعمان؛ المقنعه؛ قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1412ق.
  16. موسوی، سیدفضل‌الله، سیدمهدی موسوی، محمدحسین وکیلی مقدم و مهدی غلامی؛ «مطالعه تطبیقی اصول تفسیر قرارداد»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی؛ ش1، پاییز 1391، ص194.
  17. نایینی، محمدحسین؛ منیةالطالب فی شرح‌المکاسب؛ چ3، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1385.
  18. یزدانی، هومن؛ اصول و ضوابط تفسیر قرارداد در کنوانسیون راجع به بیع بین‌المللی کالا و مقایسه آن با حقوق ایران (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)؛ تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1379.
  19. Burton, Steven J; Elements of contract interpretation; 1st ed, London: Oxford University Press, 2008.
  20. Campbell, Henry; Black's law dictionary; 5th ed, Minnesota: west publishing, 1993.
  21. Chitty, Joseph; Chitty on contracts; 29th ed, London: Sweet & Maxwell, 2004.
  22. Collins, Hugh; "Objectivity and committed contextualism in interpretation "; Commercial law and commercial practice; no 2, 2003.
  23. Corbin, Arthur Linton; Corbin on contracts: A comprehensive treatise on the working rules of contract law; 5th ed, Minnesota: west publishing, 1960.
  24. Eftekhar Jahromi, Goudarz; Law Text; 11th ed, Tehran: GanjeDanesh Pub, 2006.
  25. Keenan, Dennis; Smith & Keenan’s English Law; 13th ed, Auflage: Harlow, 2001.
  26. McLauchlan, Notably DW; "Subsequent Conduct as and Aid to Interpretation"; New Zealand Business Law Quarterly, no 2, 1996.
  27. Mitchell, Catherine;Interpretation of contracts; 2nd ed, London: Routledge Cavendish, 2018.
  28. Smith, Stephen A; Contract theory; OUP Oxford, 2004.

Willmott, Lindy, Christensen, Sharon, Butler Des; Contract Law; 9th ed, London: Oxford University press, 2001