حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

طلاق قضایی در فقه اسلامی و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
صدیقه فقیه حبیبی 1
عصمت السادات طباطبایی لطفی 2
علیرضا عسگری 2
1 دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
چکیده
اسلام در نظام حقوق خانواده طلاق را به حکم اوّلی در اختیار زوج قرار داده و حق طلاق برای زوج از مسلمات فقهی است، ولی شارع مقدس ایقاع طلاق را با تحقق شرایطی به حکم ثانوی به نهاد قضایی نیز واگذار کرده که به آن «طلاق قضایی» اطلاق شده است. تعیین موارد طلاق قضایی، شرایط و گستره آن و نیز ماهیت آن نسبت به رجعی یا بائن بودن نیازمند دقت‎های فقهی – حقوقی است که در تحقیق حاضر، به روش توصیفی – تحلیلی، پس از اثبات مشروعیت طلاق قضایی مورد واکاوی قرار گرفته است. با توجه به ادله مشروعیت طلاق قضایی، لزوم رعایت مصلحت خانواده و حقوق طرفین و آرای فقها اعم از شیعه و اهل سنت، به این نتیجه رسیدیم که طلاق قضایی را باید از نوع طلاق رجعی دانست با این تفاوت که در این نوع طلاق، حاکم، هم در طلاق و هم در رجوع، ولی و قیّم زوجه است و لذا امکان رجوع نیز باید به تصمیم و صلاح‌دید حاکم باشد.
کلیدواژه‌ها
طلاق قضایی"
طلاق رجعی "
طلاق بائن "
"
عسر و حرج"

موضوعات

  1. ابن‌ادریس حلّی، محمد‌بن‌منصور‌بن‌احمد‌؛ السرائر الحاوی لتحریرالفتاوى‌؛ ج۲، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
  2. ابن‌بابویه، محمد‌بن‌على‏؛ من لایحضره‌الفقیه‏؛ ج۳، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، 1413ق.
  3. ابن‌فارس، احمد‌بن‌فارس‏؛ معجم مقائیس‌اللغة‏؛ تحقیق عبدالسلام محمد هارون؛ ج۳، قم: مکتب‌الأعلام الإسلامی‏، 1404ق.
  4. ابن‌قدامه مقدسی، عبدالرحمن‌بن‌محمد؛ شرح الکبیر؛ ج۹، مصر: دارالکتاب العربی، [بی‌تا].
  5. ابوزهره، محمد؛ الأحوال الشخصیة؛ قاهره: دارالفکر العربی، 1948م.
  6. حلّی (محقق حلّی)، جعفر‌بن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام فی مسائل الحلال والحرام‌؛ ج۲ و ۳، چ2، قم: مؤسسه اسماعیلیان‌، 1408ق.
  7. حلّی، حسین؛ بحوث الفقهیة‌؛ تقریر سیدعزالدین سیدعلى بحرالعلوم‌؛ چ4، قم: مؤسسة المنار‌، 1415ق.
  8. خمینی، سیدروح‌الله؛ تحریرالوسیلة؛ ج۲، قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلم‌، [بی‌تا].
  9. خویی، سیدابوالقاسم؛ منهاج‌الصالحین؛ ج۲، چ28، قم: نشر مدینةالعلم‌، 1410ق.
  10. راغب اصفهانى، حسین‌بن‌محمد؛ مفردات ألفاظ‌القرآن‏؛ بیروت: دارالقلم‏، 1412ق‏.
  11. روشن، محمد و مصطفی مظفری؛ «طلاق قضایی و ماهیت آن»، فصلنامه خانواده‌پژوهی؛ ش18، تابستان 1388، ص263-274.
  12. طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم؛ تکملة العروةالوثقى‌؛ تحقیق سیدمحمدحسین طباطبایى‌؛ ج۱ و ۲، قم: کتابفروشى داورى‌، 1414ق.
  13. طوسى، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن‌؛ الخلاف؛ ج۵، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، 1407ق.
  14. طوسى، محمد‌بن‌حسن‌؛ النهایة فی مجرد الفقه والفتاوى‌؛ چ2، بیروت: دارالکتاب العربی، 1400ق‌.
  15. فراهیدى، خلیل‌بن‌احمد؛ کتاب العین‏؛ ج۵، چ2، قم: نشر هجرت‏، 1409ق.
  16. فیض کاشانى، محمدمحسن ابن‌شاه مرتضى‌؛ مفاتیح‌الشرائع‌؛ ج۲، قم: انتشارات کتابخانه آیت‌الله مرعشى نجفىŠ، [بی‌تا].
  17. کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی خانواده؛ تهران: به‌نشر، 1368.
  18. کلینى، محمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ ج۵ و ۶، چ4، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.
  19. مهرپرور، حسین؛ «طلاق قضایی و طبیعت حقوقی آن»، مجله حقوقی دادگستری؛ ش3، فروردین 1371، ص 28-51.
  20. نجفى، محمدحسن‌؛ جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الإسلام‌؛ ج۳۲، چ7، بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی‌، 1404ق.
  21. نوری، حسین‌بن‌محمدتقی؛ مستدرک‌الوسائل و مستنبط‌المسائل‏؛ ج۱۵، قم: مؤسسه آل‌البیت‰‏، 1408ق.