چالش قانونمداری در برداشت متفکرین اهل سنت از مشروعیت دولت با تاکید بر عدالت حاکم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

3 استاد گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی

4 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

مشروعیت دولت از مهم‌ترین مبانی حقوقی تامین الزام معنوی و اقناع وجدانی جهت تبعیت از قواعد حقوقی، است. دولت به عنوان قدرت حاکمه هر جامعه برای لازم الاتباع بودن و در عین حال پایداری و بقاء، محتاج به مشروعیت است. عدالت و قانون‌مداری یکی از مبانی مشروعیت دولت است. پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) فقیهان اهل‌سنت رویکرد خاصی را در قالب نظریه خلافت در پیش گرفتند. پس از خلفای راشدین و با روی کار آمدن سلاطین و حکام در حوزه قلمرو دولت اسلامی نظریه‌های مزبور متحول شد. این تحولات با گذشت زمان تحت تأثیر تکثر برداشت‌ها از منابع حقوق اسلامی و حاکمیت نظریه‌های سیاسی در جامعه جهانی و اسلامی دامنه تغییر شدیدتری را تجربه کرد. حال این پرسش مطرح می‌شود که عدالت به عنوان یکی از انگاره‌های بنیادین قانون‌مداری دولت اسلامی نزد متفکران اهل‌سنت در خصوص مشروعیت دولت چه جایگاهی داشته و با چه چالش‌هایی مواجه است؟ پژوهش چالش‌های حقوقی قانون‌مداری را در برداشت متفکران اهل‌سنت از مشروعیت دولت در ادوار تاریخی مختلف مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها