تحلیل مبانی رابطه حقوق بشر و حقوق شهروندی با نگاهی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی دانشگاه قم

2 دلنشگاه قم دانشکده حقوق

چکیده

ماهیت مفاهیم حقوق بشر و حقوق شهروندی و رابطه میان آنها همواره محل بحث و چالش بوده است. مفهوم حقوق شهروندی بر اساس عوامل وجودی و روند تاریخی به دو دسته حقوق شهروندی سنتی و حقوق شهروندی مدرن قابل تقسیم است. بر همین مبنا هم حقوق بشر به دو دسته حقوق بشر طبیعی و قراردادی تقسیم می‌شود. همخوانی ‌هایی در عوامل وجودی هر کدام از آنها منجر به شکل‌گیری رابطه میان آنها شد. در ابتدا، رابطه حقوق شهروند سنتی با حقوق بشر قراردادی شکل گرفت و در ادامه و به مقتضای زندگی مدرن بشری، رابطه حقوق شهروندی مدرن با حقوق بشر طبیعی پدید آمد. قانون اساسی در قالب اصول مکانیسمی و جوهری حاوی هر دوی این روابط می‌باشد به طوری که رابطه حقوق شهروندی مدرن و حقوق حقوق بشر طبیعی در اصول جوهری و رابطه حقوق شهروندی سنتی با حقوق بشر قراردادی در اصول مکانیسمی درج می‌شود. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هم نسبت به این قاعده پایبند می‌باشد و اصول جوهری خود را به مفاهیم حقوق بشر طبیعی و حقوق شهروند مدرن و رابطه میان آنها اختصاص داده و در اصول مکانیسمی هم به مفاهیم شهروندی سنتی و حقوق بشر قراردادی و رابطه میان آنها اشاره کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات