حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

امکان سنجی تطبیق یا عدم تطبیق عقد مهایات زمانی با قرارداد مالکیت زمانی(تایم شرینگ)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه قم
2 **Professor in the Private Law Department, University of Qom**
چکیده
مالکیت زمانی (تایم‌شر) نهادی نوظهور است که ابتدا در حقوق کشور فرانسه رواج یافت و سپس وارد سایر نظام‌های حقوقی شد. در سال‌های اخیر، این نهاد با عنوان «مالکیت زمانی» وارد ادبیات حقوقی ایران نیز شده است و شباهت‌هایی با برخی از عقود معین دارد. حال، پرسشی که این پژوهش به آن می‌پردازد این است که: آیا می‌توان نهاد مالکیت زمانی را با عقد مهایات در فقه امامیه تطبیق داد، یا باید آن را نهادی مستقل دانست؟در نگاه نخست، شباهت‌هایی میان این نهاد و عقد مهایات وجود دارد؛ زیرا در هر دو، استفاده از مال به‌صورت نوبتی و مقید به زمان انجام می‌شود. با این حال، بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که تفاوت‌های اساسی در ماهیت، احکام و آثار این دو نهاد وجود دارد؛ از جمله تفاوت در نوع مالکیت، پایداری حق، قابلیت فسخ، و نحوه‌ی انتقال حق بهره‌برداری. بر این اساس، تطبیق تایم‌شر با مهایات، از منظر فقهی و حقوقی، با اشکالات اساسی مواجه است. همچنین، به‌کارگیری آن تحت عنوان «بیع مشاع همراه با شرط مهایات» نیز با چالش‌هایی همراه است. پژوهش حاضر در نهایت نشان می‌دهد که تایم‌شر ماهیتی مستقل دارد که می‌تواند ذیل ماده ۱۰ قانون مدنی، به‌عنوان قراردادی نامعین ولی معتبر، پذیرفته شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.       ابن‌منظور، محمد‌بن‌مکرم؛ لسان‌العرب؛ چ3، بیروت: دارالفکر، 1414ق.
2.       اردبیلى، سیدعبدالکریم؛ فقه‌الشرکة و کتاب‌التأمین؛  قم: منشورات مکتبة أمیرالمؤمنین ـ دارالعلم مفیدŠ، 1414ق.
3.       اصفهانى، سیدابوالحسن؛ وسیلةالنجاة (مع حواشی الإمام‌الخمینی)؛  قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، 1422ق.
4.       افتخاری، محسن و معصومه، وزیری؛ «ماهیت مهایات با تکیه بر دیدگاه استاد جعفری لنگرودی»، فصلنامه تخصصی دانشنامه‌های حقوقی؛ ش5، زمستان 1398، ص58ـ70.
5.       امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی؛ ج1 و 2، تهران: انتشارات اسلامیه، [بی‌تا].
6.       انصاری، مرتضی؛ مکاسب؛ ج4، قم: کنگره بزرگداشت شیخ انصاریŠ، 1415ق.
7.       بهجت فومنی، محمدتقی؛ جامع‌المسائل؛ ج3، قم: دفتر معظم‌له، 1426ق.
8.       تبریزى، جواد‌بن‌على؛ منهاج‌الصالحین (للتبریزی)؛ ج2،  قم: مجمع الإمام‌المهدی(عج)، 1426ق.
9.       جزیرى، عبدالرحمن و دیگران؛ الفقه على‌المذاهب الأربعة و مذهب أهل‌البیت‰؛ ج3؛  بیروت: دارالثقلین، 1419ق.
10.  جعفری لنگرودی، محمد؛ «مهایات (افراز منافع)»، نشریه دانشگاه تهران؛ ش1، بهار 1349، ص12ـ21.
11.  حسینی سیستانى، سیدعلى؛ منهاج‌الصالحین؛ ج2، چ5، قم: دفتر حضرت آیت‌اللّه سیستانى، 1417ق.
12.  حسینی عاملى، سیدجواد‌بن‌محمد؛ مفتاح‌الکرامة فی شرح قواعدالعلاّمة؛ ج19،  قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1419ق.
13.  حکیم طباطبایی، سیدمحسن؛ مستمسک العروة‌الوثقى؛ ج3،  قم: مؤسسه دارالتفسیر، 1416ق.
14.  حلّى (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ تحریر الأحکام‌الشرعیة على مذهب‌الإمامیة؛ ج5، قم: مؤسسه امام صادق†، 1420ق.
15.  حلّى (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ تذکرةالفقهاء؛  قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1388ق.
16.  حلّى (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ قواعدالأحکام فی معرفةالحلال والحرام؛ ج3،  قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین، 1413ق.
17.  حلّى (محقق حلّی)، نجم‌الدین جعفر‌بن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام فی مسائل‌الحلال والحرام؛ ج3، چ2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1408ق.
18.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ تحریرالوسیلة؛ ج2،  قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلم، [بی‌تا].
19.  خمینی، سیدروح‌اللّه؛ مناهج‌الوصول إلى علم‌الأصول‌؛ ج1،  قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1415ق.
20.  خوانساری، محمد؛ حاشیةالثانی علی‌المکاسب؛ [بی‌جا]: [بی‌نا]، [بی‌تا].
21.  خویى، سیدابوالقاسم؛ منهاج‌الصالحین؛ ج2، چ28، قم: نشر مدینةالعلم، 1410ق.
22.  دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت‌نامه؛ ج14، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
23.  راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد؛ المفردات فی ألفاظ‌القرآن؛ لبنان: دارالعلم، 1412ق.
24.  زحیلی، وهب‌بن‌مصطفی؛ الفقه‌الإسلامی و أدله؛ ج6، سوریه: دارالفکر، [بی‌تا].
25.  سبزوارى، سیدعبدالأعلى؛ جامع‌الأحکام الشرعیة؛ چ9، قم: مؤسسة المنار، [بی‌تا].
26.  سرخسی، محمدبن‌احمد؛ المبسوط؛ ج20، لبنان: دارالمعرفه، [بی‌تا].
27.  سنهوری، عبدالرزاق‌بن‌احمد؛ الوسیط فی شرح قانون مدنی جدید؛ ج8، چ3، بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه، [بی‌تا].
28.  شریعتی، سعید؛ «بیع زمانی یا انتقال مالکیت زمان‌بندی شده»، ماهنامه قوه قضائیه؛ ش42، زمستان 1385، ص40ـ46.
29.  شعبان‌زاده ناصری، وجیهه؛ وجوه اشتراک و افتراق مالکیت زمان‌بندی با مهایات (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)؛ تنکابن: مؤسسه آموزش عالی شفق تنکابن، 1400.
30.  شیرازی، سیدمحمد؛ أیصال‌الطالب إلی‌المکاسب؛ ج9،  تهران: منشورات اعلمی، [بی‌تا].
31.  صافی گلپایگانى، لطف‌اللّه؛ هدایةالعباد؛ ج2، قم: دارالقرآن‌الکریم، 1416ق.
32.  طباطبایی، سیدمحمد و سمیه تاجمیز؛ «بررسی امکان انعقاد مالکیت زمانی ازطریق عقود معیّن»، فصلنامه علمی پژوهشی بازاریابی نوین؛ ش1، زمستان 1392، ص17ـ36.
33.  عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین‌بن‌على؛ الروضةالبهیة فی شرح اللمعةالدمشقیة (المحشّى ـ کلانتر)؛ ج3، قم: کتابفروشى داورى، 1410ق.
34.  عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین‌بن‌على؛ مسالک‌الأفهام إلى تنقیح شرائع‌الإسلام؛ ج4، قم: مؤسسة المعارف‌الإسلامیه، 1413ق.
35.  عاملى کرکى (محقق ثانى)، على‌بن‌حسین؛ جامع‌المقاصد فی شرح‌القواعد؛ ج7، چ2، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1414ق.
36.  عراقی، آقاضیاء‌الدین و علی کزازی؛ کتاب‌القضا (تقریرات للنجم‌آبادی)؛  قم: انتشارات مؤسسه اسلامی معارف امام رضا†، 1421ق.
37.  عطازاده، سعید و الهه پارسا؛ «بررسی ماهیت مالکیت زمانی در حقوق امریکا»، دوفصلنامه علمی پژوهشی دانش حقوق مدنی؛ ش1، تابستان 1392، ص13ـ25.
38.  فاضل لنکرانى، محمد؛ تفصیل‌الشریعة ـ المضاربة، الشرکة، المزارعة، المساقاة، الدین و...؛ قم: مرکز فقه ائمه اطهار‰، 1425ق.
39.  کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی مشارکت‌ها؛ تهران: گنج دانش، 1393.
40.  کاشانی، سیدمحمود؛ حقوق مدنی قراردادهای ویژه؛ تهران: نشر میزان، 1388.
41.  متحد، محمدتقی و دیگران؛ «مفهومشناسی تایم‌شرینگ»، نشریه فقیهانه؛ ش3، تابستان 1396، ص8ـ33.
42.  محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه؛ ج2، چ12، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى، 1406ق.
43.  مقری فیومى، احمد‌بن‌محمد؛ المصباح‌المنیر فی غریب الشرح‌الکبیر للرافعی؛ ج2، قم: منشورات دارالرضی، [بی‌تا].
44.  مکارم شیرازى، ناصر؛ القواعدالفقهیة؛ ج2؛ چ3، قم: مدرسه امام امیرالمؤمنین†، 1411ق.
45.  موسوی گلپایگانى، سیدمحمدرضا؛ هدایةالعباد؛ ج2،  قم: دارالقرآن‌الکریم، 1413ق.
46.  میرزای قمی، ابوالقاسم‌بن‌محمد؛ جامع‌الشتات فی أجوبةالسؤالات؛ ج۲ و ۳،  تهران: مؤسسه کیهان، 1413ق.
47.  نجفی، محمدحسن؛ جواهرالکلام فی شرائع‌الإسلام؛ ج26، چ7، بیروت: دارالثرات العربی، 1404ق.
48.    Akińcza, Jerz; Timeshare. Prawo periodycznego świadczenia wypoczynkowego – geneza i przedmiot prawa, Kortowski Przegląd Prawniczy, 2022
49.    Berger, Curtis J;Timesharing in the United States, The American Journal of Comparative Law, Vol. 38, Supplement. U. S. Law in an Era of Democratization 1990
50.    Bowen, David.A; Timeshare ownership: Regulation and Common sense, Loyola consumer law review, article1, 2006
51.    Eastman, Tom; Timeshare ownership: primer, North Dakota Law Review, 1981
52.    Ellen R. Peirce & Richard A. Mann ; Time-Share Interests in Real Estate: A Critical Evaluation of the Regulatory Environment , Notre Dame Law Review, 1983
53.    Horwitz, Ronald; The Board of Directors in timeshare governance: Owner – management relations in timeshare resort operations, ournal of Retail and Leisure Property (2006)
54.    https://acagroup.org/navigating-timeshare-inheritance
55.    https://allaboutlawyer.com/how-to-value-a-timeshare-for-probate
56.    https://www.timeshare.com/us/en/resources/timeshare-ownership/what-happens-to-timeshare-when-you-die
57.    o xford University Press (n.d). Timeshare. In Oxford Advanced Learner’s Dictionary. Retrieved May 22, 2025, from https:// www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/timeshare
58.    Oran, Daniel; Orans dictionary of law, 3th edition
59.    Papp, Tekla; THE ACQUSITION OF REAL ESTATE BY TIMESHARING CONTRACT IN EUROPE , Зборник радова Правног факултета у Новом Саду, 3/2017
60.    PAPP, TEKLA; The Timesharing Contract in Hungary and in Europe, ACTA JURIDICA HUNGARICA, 49, No 4 2008
61.    Powanga , Atupele, Powanga, Luka; an economic analysis of timeshare ownership, jurnal of Retail & leisure property, 2008
62.    Ramadan Amin, Akmal; The Legal Framework of the International Timeshare Systems: an applied study on Egypt, Journal of the Faculty of Tourism and Hotels, Minia University, Egypt, Vol. 8, No. 1, 2011
63.    Randall S. Upchurc; state of timeshare industry, 2007, Journal of Retail & Leisure Property VOL.6 NO.3 PP 221–law
64.    Rohan, Patrick J & Furlong, Daniel A ;Timesharing and Consumer Protection: A Precis for Attorneys, William Mitchell Law Review, Volume 10 , Issue 1, Article 4
65.    Sterling Nathaniel ; Joint Tenancy and Community Property in California, Mc George Law Review, 1983
66.    Terry, G.A; Resort timesharing - coming of ageTourism Management, Volume 15, Issue 5, 1994
67.    Upchurch, R., & Lashley, C; (2006). Timeshare Resort Operations: A Guide to Management Practice. Burlington, MA: Elsevier Butterworth-Heinemann.2006
timeshare." Merriam-Webster.com Legal Dictionary, Merriam-Webster, https://www.merriam-webster.com/legal/timeshare. Accessed 22 May 2025.
 
 

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 آذر 1404