تبصره یک ماده (508) قانون مجازات اسلامی به مسألهی ورود بدون اذن به ملک دیگری و جنایت ناشی از آن اختصاص یافته است. با دقت و تأمل در بنا و مبنای این مقرره میتوان دریافت که از جهات مختلف با اصل شفافیّت قانون (Transparency of Law Principle) در تهافت است؛ زیرا بافت کلی ماده (508) و نسبت آن با تبصره یک و نیز نحوه نگارش این تبصره به نحوی است که مقرره مذکور مبتلای به ابهام و اغلاق گشته و نتیجتاً به گونهای منافی با اصل شفافیّت قانون تنظیم شده است. علاوه بر ناسازوارگی میان ماده (508) و تبصره یک آن، مهمترین جهاتی که موجب بروز کژتابی این مقرره گشته مربوط به قیودِ «آگاهی و اطلاع مالک»، «اذن فعلی یا قبلی» و «نحوه و مصادیق استناد جنایت به مالک» است. این اشکالات و چالشها، بازنگری و اصلاح مقرره فوقالذکر را ضرورت میبخشد. در همین راستا، در این نوشتار، با استفاده از منابع کتابخانهای و با رویکردی توصیفی و تحلیلی تلاش شده است تبصره ماده مذکور مورد تدقیق و تأمل قرار گیرد و در نهایت پیشنهادهایی برای اصلاح آن ارائه شود.
منابع اردبیلى، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج13، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1403ه. ق.
ابن بابویه، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ج4، چاپ دوم، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1413ه. ق.
اصفهانى، فاضل هندى، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج11، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1416ه. ق.
ابن غضائرى، احمد بن حسین، رجال، چاپ اول، مؤسسه علمى فرهنگى دار الحدیث، قم، 1422ه. ق.
اردبیلى، سید عبد الکریم موسوى، فقه الحدود و التعزیرات، ج3، چاپ دوم، مؤسسة النشر لجامعة المفید رحمه الله، قم، 1427ه. ق.
بحرالعلوم، محمدمهدى بن مرتضى، فوائد الرجالیة، ج3، چاپ اول، مکتبة الصادق (علیه السلام)، تهران، 1363 ه. ش.
بروجردى، آقا حسین طباطبایى، تقریرات ثلاث، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1413ه. ق.
تبریزى، جواد بن على، تنقیح مبانی الأحکام (کتاب الدیات)، چاپ اول، دار الصدیقة الشهیدة سلام الله علیها، قم، 1428ه. ق.
حائرى، سید على بن محمد، ریاض المسائل (ط - القدیمة)، ج2، چاپ اول، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، بیتا.
خمینى، سید روح اللّه، تحریر الوسیلة، ج2، چاپ اول، مؤسسه مطبوعات دار العلم، قم ، بیتا.
خمینى، سید روحالله، صحیفه امام، ج5 و 9، چاپ پنجم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى (قده)، تهران، ، 1389ه. ش.
خویى، سید ابو القاسم موسوى، مبانی تکملة المنهاج، ج42، چاپ اول، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی (ره)، قم، 1422ه. ق.
دهخدا، علی اکبر، لغتنامه، ج6، مجلس شورای ملی، تهران، 1339ه. ش.
ربانى، محمد حسن، سبکشناسی دانش رجال الحدیث، چاپ اول، مرکز فقهى ائمه اطهار (علیهم السلام)، قم، 1385ه. ش.
رهدارپور، حامد؛ مؤذنزادگان، حسنعلی، مقاله «اصل شفافیت قانون و جایگاه آن در رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر و حقوق کیفری ایران»، فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی، ش 81، 1397 ه. ش.
زنجانى، سید موسى شبیرى، کتاب نکاح، ج16 و 18، چاپ اول، مؤسسه پژوهش ى راىپرداز، قم، 1419ه. ق.
زراعت، عباس، شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی، ج2، چاپ دوم، انتشارات جاودانه، تهران، 1396ه. ش.
سبزوارى، سید عبد الأعلى، مهذّب الأحکام، ج29، چاپ چهارم، مؤسسه المنار ، قم، 1413ه. ق.
صادقی، محمدهادی، میرزایی، محمد، مقاله «ماهیت رابطه استناد و معیار احراز آن»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، ش21، 1398ه. ش.
طاهرى، حبیب الله، حقوق مدنى، ج2، چاپ دوم، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1418ه. ق.
طوسى، ابو جعفر، مبسوط فی فقه الإمامیة، ج8، چاپ سوم، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، تهران، 1387ه. ق.
طوسى، محمد بن على بن حمزه، وسیلة إلى نیل الفضیلة، چاپ اول، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى (ره)، قم، 1408ه. ق.
طوسى، محمد بن حسن، إستبصار فیما اختلف من الأخبار، ج4، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1363 ه. ش.
طرابلسى، ابن براج، مهذب، ج2، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1406ه. ق.
عاملى، سید جواد بن محمد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة (ط - القدیمة)، ج10، چاپ اول، دار إحیاء التراث العربی، بیروت (لبنان)، بیتا.
عاملى، شهید ثانى، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، ج15، چاپ اول، مؤسسة المعارف الإسلامیة، قم، 1413ه. ق.
علیدوست، ابوالقاسم، ابراهیمیراد، محمد، «بررسی قاعده تسلط و گستره آن»، حقوق اسلامی، ش24، 1389ه. ش.
عاملى، سید جواد بن محمد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة، ج10، چاپ اول، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، بیتا.
فیض کاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى، وافی، کتابخانه امام أمیر المؤمنین على علیه السلام، اصفهان، چاپ اول، 1406ه. ق.
کلینى، محمد بن یعقوب، کافی، ج7، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1407ه. ق
کاشانى، فیض، محمد محسن ابن شاه مرتضى، مفاتیح الشرائع، ج2، چاپ اول، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى (ره)، قم، بیتا.
لنکرانى، محمد فاضل موحدى، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة (الدیات)، چاپ اول، مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام، قم، 1418ه. ق.
مازندرانى، علی اکبر، مبانی الفقه الفعال فی القواعد الفقهیة الأساسیة، ج1، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1425ه . ق.
مازندرانى، محمد بن اسماعیل، منتهى المقال فی أحوال الرجال، ج5، چاپ اول، مؤسسه آل البیت (علیهم السلام)، قم، 1416ه. ق.
مغنیه، محمد جواد، فقه الإمام الصادق (علیه السلام)، ج5، چاپ دوم، مؤسسه انصاریان، قم، 1421ه . ق.
محقق داماد، مصطفى، قواعد فقه، ج1، تهران، چاپ دوازدهم، مرکز نشر علوم اسلامی، 1383ه. ش.
مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج24 ، چاپ دوم، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1404ه. ق.
___________، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، ج16، چاپ اول، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی (ره)، قم، 1406ه. ق.
نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج32 و 43، چاپ هفتم، دار إحیاء التراث العربی، بیروت (لبنان)، 1404 ه. ق.
نراقى، مولى محمد بن احمد، مشارق الأحکام، چاپ دوم، کنگره نراقیین ملا مهدى و ملا احمد، قم، 1422ه. ق.
نجاشى، احمد بن على، رجال النجاشی، چاپ ششم، مؤسسة النشر الإسلامی، قم، 1365ه.ش
هاشمی شاهرودى، سید محمود و دیگران، چاپ اول، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم السلام)، ج3، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت (علیهم السلام)، قم، 1426ه. ق.
Tomasic, Roman; The sociology of Legislation, in Legislation and Society in Australia; 1980.
صادق پور,محمد جعفر و شریفی مرام,زینب . (1404). نقدی بر تبصره یک ماده 508 قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل شفافیّت قانون. حقوق اسلامی, 22(86), 147-180. doi: 10.22034/ilaw.2025.709548
MLA
صادق پور,محمد جعفر , و شریفی مرام,زینب . "نقدی بر تبصره یک ماده 508 قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل شفافیّت قانون", حقوق اسلامی, 22, 86, 1404, 147-180. doi: 10.22034/ilaw.2025.709548
HARVARD
صادق پور محمد جعفر, شریفی مرام زینب. (1404). 'نقدی بر تبصره یک ماده 508 قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل شفافیّت قانون', حقوق اسلامی, 22(86), pp. 147-180. doi: 10.22034/ilaw.2025.709548
CHICAGO
محمد جعفر صادق پور و زینب شریفی مرام, "نقدی بر تبصره یک ماده 508 قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل شفافیّت قانون," حقوق اسلامی, 22 86 (1404): 147-180, doi: 10.22034/ilaw.2025.709548
VANCOUVER
صادق پور محمد جعفر, شریفی مرام زینب. نقدی بر تبصره یک ماده 508 قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل شفافیّت قانون. Islamic Law Journal, 1404; 22(86): 147-180. doi: 10.22034/ilaw.2025.709548
