اصطلاح ناموس، با وجود کاربرد شایع آن، در متون فقهی، حقوقی اسلام و قوانین ایران، مفهوم واحد و روشنی از آن ارائهنشده که این امر، موجب ابهام در تعیین حقوق و تکالیف افراد میگردد؛ چرا که اجمال واژهها طبیعتاً جمله را نیز مجمل میکند و در نتیجه، قواعد قابل اجرا ممکن است به خاطر اجمال در یکی از واژگان و دوپهلو بودن آن، مختل شود و به اجرا درنیاید. این مقاله در صدد مفهومشناسی و بررسی کاربردهای مختلف ناموس، در متون فقهی، حقوقی اسلام و قوانین ایران به روش توصیفی- تحلیلی است. این پژوهش با بررسی کاربردهای مختلف این اصطلاح، در متون مذکور، به این نتیجه رسیده که تعریف جامع و مشخصی درباره محدوده افرادی که این واژه شامل آنها میشود، وجود ندارد، ولی قدر متیقن از بررسی کاربردهای مختلف، اطلاق آن، به بستگان اناث نسبی و سببی فرد از قبیل همسر، مادر، خواهر و دختر فرد است؛ گرچه در برخی کاربردها، به بستگان ذکور نیز اطلاق گردیدهاست، اما دایره شمولی آن نسبت به بستگان به صورت دقیق مشخص نشدهاست. همچنین قدر متیقن از مفهوم اصطلاح هتک ناموس، عمل نامشروع جنسی است؛ گرچه در برخی کاربردها، رفتارهای دیگر از قبیل ملامسه از روی شهوت و... و حتی نسبتهای ناروای جنسی به افراد نیز هتک ناموس تلقی شدهاست.
47. هاشمی شاهرودی، سید محمود (جمعی از پژوهشگران زیر نظر هاشمی شاهرودی)؛ فرهنگ فقه اسلامی مطابق مذهب اهل بیت (ع)؛ قم: مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی مطابق مذهب اهل بیت (ع)، 1426ق.
ب) مقالات
قانعی راد، صدیقه؛ «بررسی فقهی حکم قتل در مقام دفاع از ناموس یا ماده ۶۳۰ قانون مجازات اسلامی»؛ فقه و تاریخ تمدن، شماره 21، سال ششم، 1388ش.
بهروز,صمد , مرتاضی,احمد و جعفری,هادی . (1404). مفهوم شناسی ناموس در فقه و حقوق اسلامی. حقوق اسلامی, 22(84), 195-225. doi: 10.22034/ilaw.2025.709545
MLA
بهروز,صمد , , مرتاضی,احمد , و جعفری,هادی . "مفهوم شناسی ناموس در فقه و حقوق اسلامی", حقوق اسلامی, 22, 84, 1404, 195-225. doi: 10.22034/ilaw.2025.709545
HARVARD
بهروز صمد, مرتاضی احمد, جعفری هادی. (1404). 'مفهوم شناسی ناموس در فقه و حقوق اسلامی', حقوق اسلامی, 22(84), pp. 195-225. doi: 10.22034/ilaw.2025.709545
CHICAGO
صمد بهروز, احمد مرتاضی و هادی جعفری, "مفهوم شناسی ناموس در فقه و حقوق اسلامی," حقوق اسلامی, 22 84 (1404): 195-225, doi: 10.22034/ilaw.2025.709545
VANCOUVER
بهروز صمد, مرتاضی احمد, جعفری هادی. مفهوم شناسی ناموس در فقه و حقوق اسلامی. Islamic Law Journal, 1404; 22(84): 195-225. doi: 10.22034/ilaw.2025.709545