حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

الزامات انتقال مطلوب دولت در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه حقوق عمومی و بین الملل، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
3 استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
فرایند فعلی انتقال دولت در کشور، تناسب لازم با اهداف قانون اساسی در جهت تضمین حقوق و آزادی‌های مردم را ندارد. این فرایند منجر به ایجاد یک خلأ مهم در نظام حکمرانی کشور شده و تبعاتی نظیر: ناکارآمدی و تزلزل سیاست دولت‌ها در سال پایانی؛ کاهش کیفیت خدمات عمومی؛ بی‌ثباتی برنامه‌ها و تصمیمات دولتی؛ کاهش انگیزه و تبعیت بدنه دستگاه‌های اداری از مقامات عالی اداری؛ افزایش نارضایتی عمومی از عملکرد دولت‌ها در اواخر دوره مسئولیت؛ و... بر جای گذاشته است. مقاله حاضر باهدف رفع معضلات ناشی از انتقال دولت با روش فعلی، به روش توصیفی تحلیلی و با ابزارهای کتابخانه‌ای در تلاش به‌منظور تعریف و ایجاد یک فرایند منسجم و همه‌جانبه جهت انتقال مطلوب دولت در ایران بوده و به دنبال پاسخ به این سؤال اصلی است که الزامات حقوقی ایجاد تغییر در روند فعلی انتقال دولت و حرکت به سمت یک فرایند مطلوب چیست؟ به نظر می‌رسد می‌توان با بسترسازی حقوقی و فعال‌نمودن ظرفیت‌های قانونی به ارائه راهکاری پرداخت که با پرهیز از بسیاری آسیب‌ها و نواقص فعلی انتقال دولت، زمینه استمرار عملی دولت و خدمات عمومی؛ و موجبات پویایی و کارآمدی نظام اداری و سیاسی را فراهم نماید. بدین منظور، پس از ترسیم فرایند مطلوب انتقال دولت، مهم‌ترین اقتضائات تحقق این فرایند و پیشنهادهای لازم در این زمینه ارائه گردیده است که از جمله می‌توان به اصلاح جزئی برخی اصول قانون اساسی و رویه‌های اساسی موجود دررابطه‌با انتقال دولت و تقویت اهرم‌های نظارتی اشاره کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی؛ صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی؛ تهران: مجلس شورای اسلامی، 1368.
  2. اداره کل قوانین مجلس شورای اسلامی، اداره تندنویسی؛ صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی؛ تهران: مجلس شورای اسلامی، 1369.
  3. اسدی، علی؛ افکار عمومی و ارتباطات؛ تهران: انتشارات سروش، 1371.
  4. بخارایی‌زاده، سید‌مهدی؛ «جایگاه احزاب در کشورهای توسعه‌یافته»، فصلنامه قانون‌یار؛ ش5، بهار 1397، ص277ـ294.
  5. حاجیانی، ابراهیم؛ «روش‌شناسی طراحی و تدوین الگوی مطلوب در پژوهش‌های راهبردی»، فصلنامه راهبرد؛ ش۷۸، بهار 1395، ص5ـ28.
  6. دادگران، سید محمد؛ افکار عمومی و معیارهای سنجش آن؛ چ2، تهران: نشر مروارید، 1384.
  7. رابینز، استفن پی؛ مدیریت رفتار سازمانی؛ ترجمه علی پارسائیان و سیدمحمد اعرابی؛ ج1، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، 1374.
  8. رضائیان، علی؛ مدیریت رفتار سازمانی؛ چ2، تهران: انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، 1373.
  9. زابولی زواره، فاطمه، علیرضا دبیرنیا و سوده شاملو؛ «انتقال دولت؛ مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی ایران و آمریکا»، مجله پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، بهار 1403.
  10. زارعی، بهادر، سیدعباس احمدی و محسن عابدی درچه؛ «الگویابی حکمرانی متعالی برای ارتقای اقتدار ملی در حکمرانی‌های اسلامی»، مجله حکومت اسلامی؛ ش1، بهار 1400، ص107ـ134.
  11. سامانه جامع نظرات شورای نگهبان؛ نظرات تفسیری شورای نگهبان راجع به اصول قانون اساسی؛ مندرج در: http://nazarat.shora-rc.ir؛ تیرماه 1402.
  12. سلطانی، سیدناصر؛ «اعتبارسنجی عرف و رویّه‌های قانون اساسی»، فصلنامه دانش حقوق عمومی؛ ش18، زمستان 1396، ص91ـ110.
  13. عابدی درچه، محسن؛ «تبیین مؤلفه‌های الگوی حکمرانی مطلوب اسلامی ـ ایرانی پیشـرفت در نهادینگی تمدن نوین اسـلامی»، مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس الگوی اسلامی ـ ایرانـی پیشرفت: الگوی پیشرفت؛ تهران: دانشگاه تهران، مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، 1398، ص1383ـ1407.
  14. عمید زنجانی، عباسعلی؛ حقوق اساسی تطبیقی؛ چ2، تهران: میزان، 1391.
  15. قانون اساسی ایالات متحده امریکا؛ ترجمه لیلا رضوی طوسی؛ چ1، تهران: نشر خرسندی، 1392.
  16. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، به‌آدرس: https://qavanin.ir/Law/TreeText/38162، دسترسی در تیرماه 1402.
  17. قانون انتخابات ریاست‌جمهوری و اصلاحات بعدی آن مصوب 5/4/1364 مجلس شورای اسلامی؛ سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، به‌آدرس: https://qavanin.ir/Law/TreeText/83722، دسترسی در تیرماه 1402.
  18. کریمی، کیانوش و جلال غفاری قدیر؛ «مدل تأثیرگذاری بر افکار عمومی در فضای مجازی به کمک قابلیت بازی‌وارسازی»، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین؛ ش17، بهار 1398، صص 172-137.
  19. ماکسول، جان؛ مدیریت نگرش؛ ترجمه فضل‌الله امینی؛ چ2، تهران: انتشارات مدیریت فردا، 1383.
  20. متولی، کاظم؛ افکار عمومی و شیوه‌های اقناع؛ چ1، تهران: انتشارات بهجت، 1384.
  21. مرادخانی، فردین؛ «بررسی مفهوم رویّه‌های اساسی در حقوق اساسی»، نشریه مطالعات حقوقی؛ ش4، زمستان 1397، ص99ـ127.
  22. مرادخانی، فردین؛ «تغییر غیررسمی قانون اساسی (مبانی، مصادیق و رویکردها)»، فصلنامه تحقیقات حقوقی؛ ش93، بهار 1400، ص273ـ302.
  23. نیکونهاد، حامد؛ «دنباله نانوشته اصول نوشته قانون اساسی؛ نگاهی تحلیلی به پیدایش، اعتبار و مصادیق رویّه‌های اساسی در تجربه حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، مجموعه مقالات اولین همایش اصول نانوشته قانون اساسی؛ قم: انتشارات دارالعلم، 1398، صص 419-399.
  24. هرمان، چارلز؛ سیاست‌گذاری خارجی و پافشاری بر خطا؛ ترجمه علیرضا طیب؛ چ1، تهران: ابرار معاصر، 1393.
  25. Binzer Hobolt, Sara, Robert Klemmemsen; »Responsive government? Public opinion and government policy preferences in Britain and Denmark«, Political Studies 53;2, 2005, pp.92-183.