حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

زیان معنوی در حقوق بین‌الملل خصوصی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پردیس فارابی دانشگاه تهران
2 دانشگاه تهران
چکیده
امروزه، بویژه با فراگیر شدن ارتباطات مجازی، مصادیق زیان معنوی در روابط بین‌المللی اشخاص، از نوع مادی آن پیشی گرفته و جنبه‌های حقوقی آن، دغدغه اشخاص شده است. اگر زیاندیده در دادگاه ایرانی طرح دعوا کند و قاضی ایرانی صلاحیت رسیدگی به آن را داشته باشد، مهم‌ترین مسأله، بعد از شناسایی جبران خسارات ناشی از زیان معنوی، چگونگی تعیین صلاحیت قضایی و قانون حاکم بر این اختلاف است. در حقوق ایران، در این باره، مطالعه خاصی وجود ندارد. اما در منابعی که به صورت کلی به این نوع زیان پرداخته‌اند، نویسندگان ابتدا بر آنند که زیان معنوی، باتوجه به مواد قانونی، احادیث و احکام فقهی، ضمان‌آور است و با نظر به احکام قانونی و اصول کلی صلاحیت در نظام‌های حقوقی، دادگاه محل اقامت خوانده و سپس، محل زیان یا سبب آن، صلاحیت قضایی بین‌المللی برای رسیدگی به آن را دارد و سپس، قانون حاکم بر آن، حقوق محل عمل زیانبار، زیان و اثر زیان، هریک بنا به مورد، است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ابوالحمد، عبدالحمید؛ تحولات حقوق خصوصی؛ تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۴۹.
  2. الماسی، نجادعلی؛ تعارض قوانین؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۶۸.
  3. بابایی، ایرج؛ حقوق مسئولیت مدنی و الزامات خارج از قرارداد؛ تهران: میزان، 1394.
  4. باریکلو، علیرضا؛ مسئولیت مدنی؛ چ5، تهران: میزان، 1393.
  5. بحرانی، یوسف؛ حدائق‌الناضرة؛ ج1، قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1363.
  6. تونی، عبدالله‌بن‌محمد؛ الوافیة فی أصول‌الفقه؛ قم: مجمع الفکرالإسلامی، ۱۴۱۵ق.
  7. تویسرکانی، محمد؛ لئالی‌الأخبار؛ ج5، قم: مکتبة العلامه، 1415ق.
  8. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ ترمینولوژی حقوق؛ چ2، تهران: گنج دانش، ۱۳۶۷.
  9. حرّانی، حسن؛ تحف‌العقول؛ ج1، قم: مؤسسة النشرالإسلامی، 1404ق.
  10. رجبی، عبداله و نسرین ترازی؛ «بررسی انتقادی حاکمیت حقوقی ساختار فنی اینترنت بر فضای مجازی»، فصلنامه تحقیقات حقوقی؛ ش20، زمستان 1396، ص283ـ307.
  11. ره‌پیک، سیامک؛ حقوق مسئولیت مدنی و جبران‌ها؛ چ22، تهران: خرسندی، 1395.
  12. سیاه‌بیدی کرمانشاهی، سعید و رسول بهرام‌پوری؛ «قانون حاکم بر دعاوی مسئولیت مدنی؛ تحول قواعد حل تعارض قوانین در دعاوی مسئولیت مدنی»، فصلنامه رأی؛ ش4، زمستان 1397، ص39ـ48.
  13. شریعت‌اصفهانی، فتح‌الله‌بن‌محمدجواد؛ قاعده لاضرر؛ قم: مؤسسة النشرالإسلامی، ۱۴۱۰ق.
  14. شریعت‌باقری، محمدجواد؛ «چرایی و چگونگی تعیین قانون حاکم بر مسئولیت مدنی»، فصلنامه تحقیقات حقوقی؛ ش72، زمستان 1394، ص71ـ95.
  15. شمس، عبدالله؛ آیین دادرسی مدنی؛ ج1، تهران: میزان، ۱۳۸۰.
  16. شهیدی، مهدی؛ جزوه مسئولیت مدنی؛ تهران: دانشگاه شهیدبهشتی، ۱۳۶۶ـ13۶۷.
  17. صالحی ذهابی، جمال؛ «مسئولیت مدنی و قانون حاکم بر آن در تعارض قوانین»، فصلنامه صنعت بیمه؛ ش3، پاییز 1381، ص101ـ130.
  18. طباطبایی، محمدصادق و قادر شنیور؛ «مطالعه تطبیقی قانون حاکم بر مسئولیت مدنی در حقوق ایران و انگلیس ازمنظر تعارض قوانین»، مجله حقوق تطبیقی؛ ش2، پاییز و زمستان 1394، ص15ـ28.
  19. عاملی جبعی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی؛ الروضةالبهیة فی شرح اللمعةالدمشقیة؛ ج9، قم: مکتبة الداوری، ۱۴۱۰ق.
  20. فیض کاشانی، محمد‌بن‌شاه مرتضی؛ مفاتیح‌الشرائع؛ تهران: مدرسه عالی شهیدمطهری، ۱۳۹۵.
  21. کاتوزیان، ناصر؛ الزام‏های خارج از قرارداد: ضمان قهری؛ ج2، چ3، تهران: مؤسسه ‏انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1382.
  22. لوراسا، میشل؛ مسئولیت مدنی؛ ترجمه محمد اشتری؛ تهران: نشر حقوقدان، ۱۳۷۵.
  23. مظفر، محمدرضا؛ أصول‌الفقه؛ ج1، چ4، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1370.
  24. مقصودی، رضا؛ «صلاحیت قضایی در حقوق بین‌الملل خصوصی»، مجله حقوقی بین‌المللی؛ ش56، بهار و تابستان 1396، ص211ـ225.
  25. مهرپور، حسین؛ دیدگاه‌های جدید در مسائل حقوقی؛ چ2، تهران: اطلاعات، ۱۳۷۴.
  26. میرحسینی، مجید؛ مبانی تعیین قانون حاکم بر مسئولیت مدنی؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1392.
  27. نجفی، هادی؛ الآراءالفقهیة؛ ج۲، اصفهان: مهر قائم، 1387.
  28. نوری، حسین؛ مستدرک‌الوسائل؛ ج9، قم: مؤسسة آل‌البیت‰، 1368.
  29. Briggs, Adrian; The Conflict of Laws, Clarendon Law Press; 3rd ed, 2013.
  30. Collier, J.G.; Conflict of Laws, Cambridge University Press; 3rd ed, 2004.
  31. Magnus, Ulrich; Mankowski, Peter, Brussels 1 Regulations; 1st ed, 2007.
  32. Mayss, Alba J.; Principles of Conflict of Laws, Cavendish Publishing Limited; 3ed ed, 1999.