سلامت روان در نگاه سازمان جهانی بهداشت، مفهومی فراتر از فقدان اختلالات روانی و مشتمل بر خودکارآمدی و شکوفایی توانمندیهای بالقوه فکری و هیجانی و است که حق بنیادین همگان قلمداد میشود. جایگاه ویژه این حق، در ماده 12 میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شناسایی شده است؛ اما به مجرد شناسایی آن، برخورداری همگان از این حق به دست نمیآید و بازکردن گرههای این مسیر، نیازمند اقداماتی ایجابی است. در پرتو همین نکته آشکار میشود که تنها راه تضمین این حق قبول مسئولیت دولت و پذیرش تعهد نسبت به آن است. ازآنجایی که دولتها با اقدامات خود میتوانند در راستای فراهم آوردن امکانات و شرایط تحقق این حق گام بردارند؛ در این نوشتار، ضمن تبیین مفهوم حق بر سلامت روان و بررسی اسناد بینالمللی، به تعهدات دولت در راستای تحقق آن میپردازیم. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که دولتها در راستای تحقق این حق امکانات و منابع خود را به کار می گیرند و با توجه به سیاستگذاری ها و تقنین در این راستا به اجرای آن میپردازند.
اسلامیتبار، شهریار؛ مبانی حقوق سلامت عمومی؛ تهران: انتشارات مجد، 1395.
اصغرنیا، مرتضی؛ «چالشها و الزامات دولتها در تنظیم مقررات در حوزه سلامت»، فصلنامه حقوق پزشکی؛ ش37، تابستان 1395، ص35ـ57.
امامی، محمد و کوروش استوار سنگری؛ حقوق اداری؛ ج۱، چ۲۱، تهران: میزان، 1396.
تودر، کیت؛ ارتقای سلامت روان پارادایمها و برنامهها؛ ترجمه مرتضی خواجوی، مهین درستی و مصطفی ذوالفقاری مطلق؛ تهران: سازمان بهزیستی کشور معاونت امور فرهنگی و پیشگیری، 1382.
حاتمی، حسین، سیدمنصور رضوی و حسن افتخار اردبیلی؛ کتاب جامع بهداشت عمومی؛ ج۳، چ۴، تهران: انتشارات ارجمند، 1398.
داویدیان، هاراطون؛ مجموعه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان؛ قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری و انستیتو روانپزشکی ایران، 1376.
راسخ، محمد؛ حق و مصلحت مقالاتی در فلسفه حقوق، حق و فلسفه ارزش؛ « حقوق اقتضای حداقلی عدالت» ج۱، چ۵، تهران: طرح نو، 1393.
سیدموسوی، سجاد؛ «رویکردی بر نظریه: حق بر بالاترین سطح قابل حصول سلامت»، فصلنامه تحقیقات حقوقی؛ ش89، بهار 1399، ص96ـ273.
عباسی، بیژن؛ حقوق اداری؛ چ۶، تهران: دادگستر، 1400.
قاراخانی، معصومه؛ «دولت و سیاست سلامت در ایران (سال 1360 تا 1388)»، علوم اجتماعی؛ ش61، تابستان 1392، ص۵۴ـ۲۱۱.
قاری سیدفاطمی، سیدمحمد؛ حقوق بشر در جهان معاصر، جستارهایی تحلیل از حقها و آزادیها؛ چ۳، تهران: شهر دانش، 1393.
کریون، متیوس.آر.؛ چشماندازی به توسعه میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی؛ ترجمه محمد حبیبی مجنده؛ قم: سازمان انتشارات دانشگاه مفید، 1387.
متقی، سمیرا، آناهیتا سیفی و مجید درودیان؛ «ماهیت حق بر سلامت و جایگاه دولت در تحقق آن»، حقوق اسلامی؛ ش2، زمستان 1396، ص۴۸ـ123.
ملاکی افضلی، محسن، سعید، مینا؛ «بررسی مفهوم جنون در فقه فریقین با تأملی در نگرش قانون مجازات اسلامی»، پژوهشهای فقهی؛ ش2، تابستان 1398، ص243ـ271.
نصیری، شیما و سعید شیخی؛ «ارتقای سلامت روان از دیدگاه قرآن و احادیث»، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (مؤسسه آموزش عالی نگاره)؛ ش29، بهار ۱۳۹۷، ص28ـ119.
نوربالا، احمدعلی، کاظم، محمد، سیدعباس باقری یزدی و محمدتقی یاسمی؛ نگاهی بر سیمای سلامت روان در ایران؛ تهران: مؤلف، 1380.
“CESCR General Comment No. 14: The Right to the Highest Attainable.” Geneva: world health organization, 2000.
Díaz-Castro, Lina, Armando Arredondo, Blanca Estela Pelcastre-Villafuerte and Marc HuftyI. “Governance and mental health: contributions for public policy approach.” Rev Saúde Públic, no.51, vol. 13, 2017.
Funk, Michelle. "Mental Health Financing". Geneva: World Health Organization, 2004.
Funk, Michelle. “Planning and Budgeting to Deliver Services for Mental Health”. Geneva: World Health Organization, 2003.
Godefroy, Simon. "Mental Health & Mental Capacity Law for Social Workers: An Introduction", 35-54, First Edition (55 City Road: SAGE Publications, Inc., 2022).
Hennesy, Kevin, "Mental Health Services: A Public Health Perspective", oxford university press, thied edition, 2010.
Report of a Regional Meeting of Experts. “Public Health Law Reseach: Theory and Methods.” India: world health organization, 2005.
Resolution adopted by the Human Rights Council on 1 July 2016 32/18. Mental health and human rights.
Resolution adopted by the Human Rights Council on 19 June 2020 43/13. Mental health and human rights.
Resolution adopted by the Human Rights Council on 28 September 2017 36/13. Mental health and human rights.
Richards, Edward P. “Public Health Law as Administrative Law: Example Lessons.” Journal of Health Care Law and Policyno.10, p.p 61-88. 2007.
Sadock, Benjamin James, and Virginia Alcott Sadock. "Kaplan and Sadock’s Comprehensive Textbook of Psychiatry". Tenth edition. Williams and wikins company, 1991.
