حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

مبانی فقهی جواز اکتساب تابعیّتِ کشورهای غیراسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز
چکیده
تابعیت رابطه و پیوند یک شخص به حاکمیت و دولت معین است که دارای آثار و الزامات حقوقی و سیاسی است. موضوع تابعیت اکتسابی و تلاش فرد مسلمان برای اخذ و اکتساب تابعیت دولت های غیراسلامی محور بحث و بررسی و مساله این پژوهش است. این پژوهش با بهره گیری از تحلیل زبانی و پرهیز از فهم اتمیک نصوص و گزاره های دینی با بازخوانی سیستماتیک این نصوص در کنار توجه به درک عقل به انجام می رسد. براساس بروندادهای این پژوهش به نظر می رسد که به مقتضای درک عقل البته در صورت امکان حفظ هویت اسلامی و عمل حداقلی به فرائض اسلامی اکتساب تابعیت کشورهای غیراسلامی روا است. چنانکه در مواردی امکان دارد با توجه به شرایط و موقعیت های مختلف مقتضای درک عقل حرمت یا وجوب اکتساب تابعیت دولت های غیراسلامی باشد. براین اساس در هر مورد باید به مقتضای درک عقل توجه شود وحکم کلی و مطلق به جواز یا حرمت درست نیست. به بیانی این موضوع دارای حکمی شناور است.
کلیدواژه‌ها

  1. *     قرآن کریم.

    1. ابن‌اثیر جزری، مبارک‌بن‌محمد؛ النهایة فی غریب‌الحدیث والأثر؛ قم: اسماعیلیان، [بی‌تا].
    2. آل‌کجباف، حسین؛ حقوق بین‌الملل خصوصی(تابعیت،اقامتگاه و وضعیت بیگانگان)؛ تهران: دانشگاه پیام نور، 1389.
    3. بجنوردی، سیدحسن؛ القواعدالفقهیة؛ قم: نشر الهادی، 1419ق.
    4. البوطی، محمدسعید رمضان؛ قضایا فقهیه معاصره؛ دمشق: دار فارابی، 1430ق.
    5. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوقی؛ ج2، تهران: گنج دانش، 1391.
    6. حسینی شیرازى، سیدمحمد؛الفقه، القواعدالفقهیة؛ بیروت: مؤسسه امام رضا†، ۱۴۱۳ق.
    7. خالد، عبدالقادر؛ من فقه‌الأقلیات المسلمة؛ قطر: وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامیة، 1998م.
    8. خسرو شاهی، سیدهادی؛ دفاع از سیدجمال‌الدین حسینی اسدآبادی و سخنی با تاریخ‌نگاران عصر پهلوی؛ قم: کلبه شروق، 1391.
    9. خمینی، سیدروح‌الله؛ صحیفه امام؛ تهران: مؤسسه تنظیم نشر آثار امام خمینیŠ، 1378.
    10. دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت‌نامه دهخدا (زیرنظر سیدجعفر شهیدی و محمد معین)؛ تهران: مؤسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران، 1377.
    11. سلجوقی، محمود؛ بایسته‌های حقوق بین‌الملل خصوصی؛ تهران: میزان، 1386.
    12. سیفى مازندرانی، علی‌اکبر؛ مبانی‌الفقه الفعال فی‌القواعدالفقهیة الأساسیة؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1425ق.
    13. صدوق، محمد‌بن‌علی؛ من لایحضره‌الفقیه؛ قم: انتشارات جامعه مدرسین، 1413ق.
    14. طبرى، محمد‌بن‌جریر؛ جامع‌البیان فى تفسیرالقرآن‏؛ بیروت: دارالمعرفه، 1412ق.
    15. عبدالقادر، خالد؛ فقه‌الاقلیات المسلمه؛ دوحه: وزارةالأوقاف والشون الإسلامیه، 1997م.
    16. عثمانی، محمدتقی؛ قضایا فقهیه معاصره؛ دمشق: دارالقلم، 1419ق.
    17. عوادالحسن، سمیح؛ الجنسیة والتجنس و أحکامها فی الفقه‌الإسلامی؛ بیروت: دارالنور، 1429ق.
    18. فضل‌الله، محمدحسین؛ الهجرة والأغتراب؛ بیروت: مؤسسة العارف للمطبوعات قانون مدنی، 1999م.
    19. قرطبی، محمد‌بن‌احمد؛ الجامع لأحکام القرآن‏؛ تهران: انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۶۴.
    20. قمى، سیدتقی؛ الأنوارالبهیة فی القواعدالفقهیه؛ قم: انتشارات محلاتى، ۱۴۲۳ق.
    21. کریمی‌نیا، محمدمهدی؛ حقوق بین‌الملل خصوصی؛ قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشرالمصطفی، ۱۳۹۰.
    22. جمعی از نویسندگان؛ کتاب مجلة مجمع‌الفقه الإسلامی التابع لمنظمة المؤتمرالإسلامی بجدة؛ جده: منظمة المؤتمرالإسلامی بجده، نسخةالمکتبة الشاملة، 2007م.
    23. مصطفوی، سیدمحمدکاظم؛ مائه قاعده فقهیه؛ قم: انتشارات اسلامی، ۱۴۲۱ق.
    24. مغربی ابن‌حیون، نعمان‌بن‌محمد؛ دعائم‌الإسلام و ذکرالحلال والحرام والقضایا والأحکام عن اهل‌بیت رسول‌الله علیه و علیهم افضل‌السلام؛ قم: مؤسسه آل‌البیت‰ لاحیاء التراث، 1385ق.
    25. منتظری، حسینعلی؛ مجازات‌هاى اسلامى و حقوق بشر؛ قم: ارغوان دانش، ۱۴۲۱ق.
    26. نجفی، محمدحسن؛ جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الإسلام؛ بیروت: دار الإحیاءالتراث العربی، ۱۴۰۴ق.
    27. نصیری، محمد؛ حقوق‌ بین‌الملل خصوصی؛ تهران: آگه، ۱۳۹۰.
    28. هاشمی، سیدمحمدعلی؛ «بازخوانی قاعده نفی سبیل با تأکید بر اندیشه امام خمینیŠ»، پژوهشنامه متین؛ ش۵۷، زمستان 1391، ص۶۱ـ86.
    29. T.S.NO.166(1997). European Convention on Nationality.
    30. http://www.binbadis.net.
    31. N.Docs/E/A/810(1948). Universal Declaration of Human Rights.
    32. N.Docs/E/CCPR (1966). International Covenant on Civil and Political Rights.