ضرورت حذف ماده‌ی 220 قانون مجازات اسلامی در پرتو بایسته‌های قاعده‌گذاری و تفسیر قانون جنایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

هیات علمی دانشگاه کردستان

چکیده

ماده‌ی 220 ق.م.ا بیان می‌دارد: در مورد حدودی که در این قانون ذکر نشده است، طبق اصل 167 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران عمل می‌شود. در مورد تفسیر این اصل و قابلیت تفسیری آن در تجریم حدودی که در قانون مجازات اسلامی فاقد عنصر قانونی هستند و نسبت آن با اصل 36، گاه رابطه‌ی آنها، چون عام و خاص تحلیل شده، برخی نسبت میان آنها را، حاکم و محکوم تلقی کرده، از نگاهی دیگر منابع و فتاوای مطروحه، چونان منابع قانونِ مذکور در اصل 36 تفسیر شده و بعضی ماده‌ی 220 ‌را بیان تفسیر قانونگذار از این اصل در رجوع به فقه و آنهم صرفا در حدود دانسته‌اند. در این مقاله بیان شده است این ماده با ارزش‌های بنیادینِ زیربنای اصول 36، 166 و 169، کلیات قانون مجازات اسلامی به عنوان قواعد عام حاکم بر مواد اختصاصی این قانون و اصول و ارزش‌های بنیادین حقوق جنایی همخوانی ندارد. اصل 167 نیز یک اصل راهنما در تفسیر قانون بوده و نباید چون اصل یا قاعده‌ی جرم‌انگار به آن استناد کرد. بر این اساس و برپایه‌ی بندهای 2-1 و 6-1 ماده‌ی سومِ قانون تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور، ضرورت حذف این ماده‌ وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اَویلا، اومبِرتو؛ نظریه اصول حقوقی؛ ترجمه علی شجاعی؛ تهران: سمت، 1397.
  2. استفانی، گاستون، ژرژ لواسور و برنار بولوک؛ حقوق جزای عمومی؛ ترجمه حسن دادبان؛ تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، 1377.
  3. باهری، محمد؛ حقوق جزای عمومی؛ تهران: نگاه معاصر، 1394.
  4. برند، روی؛ عشق دانایی؛ حیات فلسفه از سقراط تا دریدا؛ ترجمه پرویز شریفیِ‌درآمدی و آفتاب پیرزاده نهوجی؛ چ۲، تهران: ثالث، 1400.
  5. پیوندی، غلامرضا و سیدعلیرضا میربد؛ «تأملی در رجوع به فقه در قلمرو حقوق کیفری با تأکید بر فلسفه قانونگذاری و قانون مجازات اسلامی 1392 در نظام حقوقی ایران»، فصلنامه تخصصی دین و قانون؛ ش16، تابستان 1396، ص 125-154.
  6. تنگستانی، محمدقاسم؛ نحوه استناد موجه به اصول حقوقی در رسیدگی‌های قضایی؛ چ۴، تهران: انتشارات قوه قضائیه، 1400.
  7. جعفری، حسین و امین خدری امیریان؛ «ناروایی تمسک به قاعده حکومت برای شمول اصل 167 قانون اساسی بر دعاوی کیفری (بررسی موضوع از منظر قواعد اصول فقه و قانون مجازات اسلامی)»، دوفصلنامه علمی حقوق تطبیقی؛ ش۱، بهار و تابستان 1400، ص309-337.
  8. جعفری‌تبار، حسن؛ فلسفه تفسیری حقوق؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1388.
  9. جعفری‌تبار، حسن؛ منطق حیرانی؛ تهران: فرهنگ نشر نو، 1399.
  10. جندقی، بهروز و دیگران؛ فلسفه حقوق؛ چ۲، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1397‌.
  11. حاجی‌‎ده‌آبادی، احمد؛ جرایم علیه اشخاص (قتل)؛ تهران: نشر میزان، پاییز 1396.
  12. حبیب‌زاده، محمدجعفر و جلال‌الدین قیاسی؛ «حدود اختیارات قاضی در مراجعه به منابع فقهی در امور کیفری»، مجله علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه شیراز؛ ش۱، پاییز1380، ص33-42.
  13. دانترو، الکساندر پسرن؛ قانون طبیعی؛ مقدمه‌ای بر فلسفه قانون؛ ترجمه هِنری مَلکمی؛ تهران پیله، 1400.
  14. ریکور، پل؛ زندگی در دنیای متن؛ ترجمه بابک احمدی؛ چ۱۰، تهران: مرکز، 1398.
  15. شجاعی، علی؛ تفسیر قانون جنایی در پرتو تفسیرشناسی و تحلیل گفتمان؛ تهران: دادگستر، 1393.
  16. شریف، محمدمهدی؛ منطق حقوق؛ چ۵، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1399.
  17. کاتوزیان، ناصر؛ «اصول منطقی حاکم بر تفسیر قانون اساسی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی؛ ش66، زمستان 1383، ص65-77.
  18. کانن، پاتریک؛ حقوق جزای عمومی؛ ترجمه مجید ادیب؛ تهران: میزان، 1399.
  19. کیوانفر، شهرام؛ مبانی فلسفی تفسیر قانون؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1390.
  20. گادامر، هانس گئورگ؛ گستره هرمنوتیک فلسفی؛ ترجمه عبدالله امینی؛ تهران: مؤسسه فرهنگی هنری پگاه روزگار نو، 1400.
  21. لاگلین، مارتین؛ مبانی حقوق عمومی؛ ترجمه محمد راسخ؛ تهران: نشر نی، 1388.
  22. محسنی، مرتضی؛ دوره حقوق جزای عمومی، کلیات حقوق جزا؛ چ۴، تهران: گنج دانش، 1392.
  23. مرکزمالمیری، احمد؛ حاکمیت قانون؛ مفاهیم، مبانی و برداشت‌ها؛ چ۳، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1394‌.
  24. مَنیان، موریِل فابر؛ درآمدی بر حقوق؛ ترجمه مجید ادیب؛ چ۲، تهران: میزان، 1399.
  25. موراوتز، توماس؛ فلسفه حقوق؛ مبانی و کارکردها؛ ترجمه بهروز جندقی؛ چ۲، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391.
  26. والدرون، جرمی‌؛ قانونگذاری؛ مفاهیم، نظریه‌ها و اصول؛ ترجمه حسن وکیلیان؛ تهران: نگاه معاصر، 1397.
  27. واینر، فیلیپ پی؛ فرهنگ تاریخ اندیشه‌ها؛ مطالعاتی درباره گزیده‌ای از اندیشه‌های اساسی؛ تهران: سعاد، 1385.