حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

شفافیت آرای نمایندگان مجلس: بایسته ها و ضرورت ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه پیام نور
چکیده
«شفافیت آرای نمایندگان مجلس» از جمله مقولات ناظر بر شفافیت پارلمانی است که در دهه‌های اخیر به موازات پیشرفت های تکنولوژیک در برخی از کشورهای دموکراتیک در پارلمان‌ها الزامی شده است. واقعیتی که یک گام اساسی در جهت شاخصه‌های حکمرانی مطلوب قلمداد می شود. در مجلس شورای اسلامی ایران « طرح شفافیت آرای نمایندگان در تاریخ 7مهر 1398 در صحن علنی مجلس مطرح و یک فوریت آن تصویب شد ولی با گذشت دو سال هنوز در مورد آن تصمیم گیری نشده است. با این توصیف مقاله حاضر پیرامون این سوال مقوم می شود امتیازات شفافیت آرای نمایندگان نسبت به عدم شفافیت آرای چیست. ؟ از این حیث کوشیده شد به نسبت شفافیت آرا با مقولاتی چون ضرورت های دموکراتیک، نهادسازی مدنی، قائده دینی اصحار و فرهنگ شفافیت و پاسخگویی پرداخته شود. نظر به دست یافته‌های این مقاله هر نظام سیاسی که بتواند شفافیت را در امور خود علی‌الخصوص در نظام رای‌دهی نمایندگان حاکم کند به همان میزان از مفاسد سیاسی اقتصادی فاصله می گیرد.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم.
  2. نهج‌البلاغه.
  3. ابن‌ابی‌الحدید، عزالدین ابوحامد؛ شرح نهج‌البلاغه؛تحقیق محمدابوالفضل ابراهیم؛ [بی‌جا]: نشر مؤسسه اسماعیلیان للطباعة والنشر والتوزیع، [بی‌تا].
  4. احمدوند، ولی‌محمد و رضا خراسانی؛ «امکان‌سنجی تحزب در جمهوری اسلامی ایران»، سیاست متعالیه؛ ش۱۷، تابستان ۱۳96، ص137ـ159.
  5. احمدوند، ولی‌محمد و علی ایمانی؛ «فسادزدایی از نهادهای رسمی با بهره‌گیری از تئوری تفکیک قوا»، فصلنامه دین و قانون؛ ش۲۲، زمستان ۱۳۹۷، ص11ـ41.
  6. بوذر جمهری، حسین؛ «شفاف‌کردن شفافیت»، فصلنامه فلسفه و کلام؛ ش۱۸، مرداد و شهریور ۱۳۹۷، ص39ـ61.
  7. بهرامی، محمدباقر، فریدون اکبرزاده، روح‌الله شهابی و شیوا جلال‌پور؛ «نقش شفافیت آرا نمایندگان در کارآمدی فرآیند قانونگذاری پارلمان‌های اتحادیه اروپا، انگلستان، ایتالیا و ایران»، فصلنامه علمی مطالعات روابط بین‌الملل؛ ش۵۰، تابستان ۱۳۹۹، ص71ـ102.
  8. تمیمی آمدی، عبدالواحد؛ غررالحکم و دررالکلم؛ تصحیح سیدمهدی رجایی؛ قم: دارالکتاب الإسلامی، ۱۴۱۰ق.
  9. حرّانی، ابومحمد؛ تحف‌العقول عن آل‌الرسولˆ؛ قم: مکتبة بصیرتی، ۱۳۹۴ق.
  10. عمید، حسن؛ فرهنگ عمید؛ تهران: نشر امیرکبیر، ۱۳۷۸.
  11. خبر آنلاین؛ «نگاهی به شفافیت آرا در مجالس ۱۰ کشور»، کد خبر: ۱۳۰۱۳۵۱، ۲۹/6/۱۳۹۸.
  12. رحیمی، حمید، صابر نیاورانی، محمد جلالی و اسدالله یاوری؛ «شاخصه‌های شفافیت و مبارزه با فساد و تأثیر سنجه‌ها و موازین بین‌المللی»، پژوهش‌های اخلاقی؛ ش۲، ۱۳۹۹، ص261ـ288.
  13. سند، محمد؛ أسس‌النظام السیاسی عندالإمامیة؛ ترجمه محمدحسن رضوی و مصطفى اسکندری؛ قم: باقیات، ۱۴۲۶ق.
  14. طاهری، محسن و محمدجواد ارسطا؛ «بررسی تطبیقی مبانی اصل شفافیت از دیدگاه اسلام و نظریه حکمرانی خوب»، پژوهش‌های تطبیقی حقوق اسلام و غرب؛ ش۳، پاییز ۱۳۹۵، ص1ـ24.
  15. فاضلی، محمد؛ «ضرورت علنی‌بودن رأی نمایندگان»، خبرگزاری ایسنا؛ آبان ۱۳۹۸.
  16. فدایی، غلامرضا؛ «عزم بر شفافیت اطلاعاتی»، تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی؛ ش۸۴، بهار ۱۳۹۵، ص7ـ13.
  17. فقیهی، ابوالحسن؛ «نظام‌های پاسخ‌گویی در بخش دولتی دیدگاهی تطبیقی»، فصلنامه مطالعات مدیریت؛ ش۲۹ و ۳۰، ۱۳۸۰، ص26ـ51.
  18. مرکز پژوهش‌های مجلس؛ گزارش شفافیت آرای نمایندگان مجلس؛ کد موضوعی: ۲۳۰، ش۱۶۳۱۹، بهمن ۱۳۹۷.
  19. معین، محمد؛ فرهنگ معین؛ تهران: انتشارات زرین، ۱۳۸۶.
  20. مهری، مریم و اسماعیل ‌هادی‌تبار؛ «پیشگیری از افزایش جرایم اقتصادی از طریق شفاف‌سازی هزینه‌های تبلیغات انتخاباتی»، مجله کارآگاه؛ ش۳۲، پاییز ۱۳۹۴، ص37ـ52.
  21. میرخلیلی، سیدمحمود و محمد حسنی؛ «سیاست جنایی افتراقی در سنّت علوی با تأکید بر عهدنامه مالک»، حقوق اسلامی؛ ش۵۸، پاییز ۱۳۹۴، ص145ـ174.
  22. میرمحمدصادقی، حسین؛ «جرم سازمان‌یافته یا شرکت سهامی ارتکاب جرم»، فصلنامه مدرس علوم انسانی؛ ش۴، زمستان ۱۳۷۹، ص25ـ47.
  23. ناعمه، حسن؛ «شفافیت و مبارزه با فساد در انعقاد قرارداد‌های اداری ایران»، تحقیقات حقوقی؛ ش۴، بهار ۱۳۹۰، ص9ـ36.