حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

عناوین مجرمانه دستبرد های سایبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
در حقوق کیفری ایران قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸، مهمترین قانون مقابله با این جرایم است و ماده ۱۲ و ۱۳ قانون جرایم رایانه‌ای (مواد ۷۴۰ و ۷۴۱ق.م.ا.ت.) به سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه‌ اختصاص پیدا کرده است. برخی از روش‌های دستبرد به اموال دیجیتال در فضای سایبری ذیل عنوان مواد مزبور قرار نمی‌گیرد و برخی از رفتارهای مجرمانه نیز مشمول چند عنوان مجرمانه است و رویه قضایی در تطبیق عناوین مجرمانه بر این مصادیق مبتلا به اختلاف و تشتت است. روش تحقیق از نظر جمع آوری منابع کتابخانه‌ای و از نظر محتوا، توصیفی و تحلیلی است. سوال اصلی تحقیق این است که عنوان مجرمانه روش‌های دستبرد سایبری از طریق فریب دادن مردم با کارت به کارت کردن؛ سوء استفاده از درخواست کارت به کارت کردن صاحب کارت از دیگری، فیشینگ و فارمینگ چیست؟نتیجه تحقیق آن است که به حسب مورد و با توجه به شرایط، عنوان مجرمانه این رفتارها متفاوت است . عنوان مجرمانه بردن مال به روش فریب دادن مردم با کارت به کارت کردن، کلاهبرداری سنتی است و در صورتی که عناصر کلاهبرداری سنتی احراز نشود عنوان مجرمانه تحصیل نامشروع خواهد بود. اگر بردن مال به روش سوء استفاده از درخواست کارت به کارت کردن صاحب کارت از دیگری باشد به حسب شرایط عنوان مجرمانه ممکن است سرقت موجب حد، سرقت سایبری و کلاهبرداری سایبری باشد و اگر بردن مال به روش فیشینگ یا فارمینگ باشد عنوان مجرمانه به حسب شرایط ممکن است سرقت موجب حد، سرقت سایبری و کلاهبرداری سایبری باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. باقرزاده‌گان، امیر و محمد میرزایی؛ «اهداف و قلمرو جرم‌انگاری تحصیل مال ازطریق نامشروع»، مجله کارگاه؛ ش۲۳، تابستان ۱۳۹۲، ص10ـ11.
  2. باقرزاده‌گان، امیر؛ «بررسی تفسیر مختلف از جرم تحصیل مال نامشروع»، مجله دانش‌نامه حقوق و مالیه؛ ش۳، بهار ۱۳۹۷، ص5ـ21.
  3. حبیب‌زاده، محمدجعفر؛ حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه اموال)؛ چ2، تهران: سمت، ۱۳۷۴.
  4. حضرتی شاهین‌دژ، صمد؛ «ماهیت فقهی و حقوقی سرقت الکترونیکی»، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی؛ ش12 و ١٣، آذر ١٣٩١، ص130ـ144.
  5. سلامی، حمیده؛ بررسی و تطبیق سرقت سایبری و کلاهبرداری سایبری؛ تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1394.
  6. عطارزاده، سعید و جلال انصاری؛ حقوق جزای اختصاصی (جرایم رایانه‌ای)؛ تهران: نشر میزان، ۱۳۹۹.
  7. مرکز تحقیقات فقهی حقوقی قوه قضاییه؛ نرم‌افزار گنجینه استفتائات قضایی؛ قم: نشر قضاء، ۱۳۹۸.
  8. میرمحمدصادقی، حسین؛ جرایم علیه اموال و مالکیت؛ چ40، تهران: نشر میزان، ۱۳۹۳.