حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

اثر پاندمی کرونا بر قرارداد اجاره در حقوق ایران و انگلیس (با تاکید بر اجاره خوابگاههای دانشجویی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین کاویار 1
حمید میری 2
محمدحسین تقی پور درزی نقیبی 3
1 عضو هیات علمی گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک
2 عضو هیات علمی گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی دانشگاه گنبدکاووس
3 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه مازندران
چکیده
در مارس 2020، شیوع ویروس کرونا جدید (Covid-19)، که در نهایت توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک بیماری همه‌گیر اعلام شد، زندگی روزمره را تغییر اساسی داد. در شرایط کرونا، طیف گسترده‌ای از مسائل مربوط به حقوق قراردادها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌شوند. بعد از کرونا با وضعیت بی‌سابقه‌ای مواجه هستیم که موجب شده تعهدات قراردادی یا به‌علت تعطیلی و فاصله‌گذاری اجتماعی ناشی از الزام مصوبات نهادهای ملی، ممتنع شود یا اجرای آن با دشواری زیادی رو‌به‌رو شود و به همین دلیل در راستای تقویت دکترین حقوقی در این وضعیت نوظهور، باید وضعیت این قرارداد در زمان شیوع این همه‌گیری مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
سخن ما در این نوشتار، سخن از یکی از چالش‌های حقوقی است که این واقعه بر قرارداد اجاره خوابگاه‌های دانشجویی ایجاد کرده است. ما در این مقاله برآنیم که با بررسی معیارهای مطرح در حقوق قراردادهای انگلیس و ایران وضعیت ناشی از شیوع کرونا را در ارتباط با قرارداد اجاره خوابگاههای دانشجویی مورد تحلیل قرار دهیم. این مقاله نشان می‌دهد که در شرایط کرونا، دکترین فورس ماژور و هاردشیپ نقش بی بدیلی را ایفا می‌کنند و اجازه می‌دهند ریسک ناشی از چنین بحرانی به طور مساوی بین طرفین قرارداد توزیع شود.
کلیدواژه‌ها
کرونا
اجاره
خوابگاه‌های دانشجویی
دانشگاه
حقوق ایران
حقوق انگلیس
  1. ابن‌قیم، شمس‌الدین؛ اعلام‌الموقعین عن رب‌العالمین؛ ج3، قاهره: المکتبة التجاریة الکبری، 1955م.
  2. ابوزهره، محمد؛ ‌الملکیة و نظریة العقد؛ قاهره: دارالفکر العربی فی‌المجتمع الإسلامی، 1939م.
  3. اشمیتوف، کلایو. ام.؛ حقوق تجارت بین‌الملل؛ ترجمه بهروز اخلاقی و دیگران؛ ج1، تهران: سمت، 1378.
  4. امامی، حسن؛ حقوق مدنی؛ ج1، چ4، تهران: انتشارات اسلامیه، 1378.
  5. باریکلو، علیرضا؛ عقود معیّن (1)؛ تهران: نشر میزان، 1394.
  6. بحرانی، یوسف‌بن‌احمد؛ الحدائق‌الناضرة فی أحکام العترة الطاهره؛ ج1، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1405ق.
  7. حسینی مراغه‌ای، ‌عبدالفتاح؛ العناوین‌الفقهیة؛ چ2، قم: مؤسسة النشرالإسلامی التابعة لجماعة المدرسین، 1417ق.
  8. حلّی (علامه حلّی)، حسن‌بن‌یوسف؛ مختلف‌الشیعة فی أحکام‌الشریعة؛ چ2، قم: دفتر انتشارات وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413ق.
  9. خلیلی، فریور و علیرضا عنابی؛ «جایگاه و اعتبار مصوبات ستاد ملی مبارزه با کرونا در سیستم حقوقی ایران»، مجله علم و وکالت؛ ش3، پاییز 1398، ص107ـ122.
  10. خمینی، سیدروح‌الله؛ تحریرالوسیلة؛ ج1، قم: مؤسسه مطبوعاتی دارالعلم، 1412ق.
  11. خویی، سیدابوالقاسم؛ منهاج‌الصالحین؛ ج2، چ28، قم: نشر مدینةالعلم، 1410ق.
  12. خویی، سیدابوالقاسم؛ موسوعة الإمام الخویی؛ ج23، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخویی، 1418ق.
  13. سبزواری، عبدالأعلی؛ مهذب‌الأحکام فی بیان الحلال والحرام؛ ج17، چ4، قم: مؤسسة المنار، 1413ق.
  14. شهید ثانی، زین‌الدین؛ الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة؛ ج4، قم: کتابفروشی داوری، 1410ق.
  15. شهیدی، مهدی؛ حقوق مدنی (آثار قراردادها و تعهدات)؛ ج3، چ4، تهران: مجد، 1389.
  16. شهیدی، مهدی؛ حقوق مدنی (تشکیل قراردادها و تعهدات)؛ ج1، چ5، تهران: مجد، 1385.
  17. شهیدی، مهدی؛ مجموعه مقالات حقوقی؛ تهران: ‌نشر حقوقدان، 1383.
  18. صفایی، ‌حسین؛ «قوه قاهره یا فورس ماژور»، مجله حقوقی؛ ش3، تابستان 1364، ص111ـ149.
  19. قاسم‌زاده، مرتضی؛ حقوق مدنی (اصول قراردادها و تعهدات)؛ چ2، تهران: نشر دادگستر، 1385.
  20. کاتوزیان، ناصر؛ اعمال حقوقی؛ چ10، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1384.
  21. کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها؛ ج3 و 4، چ5، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1387.
  22. کاتوزیان، ناصر؛ درس‌هایی از عقود معیّن؛ ج1، تهران: گنج دانش، 1384.
  23. کاتوزیان، ناصر؛ نظریه عمومی تعهدات؛ چ3، تهران: نشر میزان، 1385.
  24. کاشف‌الغطاء، محمدحسین؛ تحریرالمجلة؛ ج1، نجف: مکتبة المرتضویه، 1359.
  25. متین دفتری، احمد؛ مجموعه رویّه قضایی (بخش حقوقی از سال 1311ـ1330)؛ تهران: انتشارات کیهان، 1333.
  26. محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه؛ ج2، چ8، تهران: انتشارات سمت، 1387.
  27. محقق کرکی، علی‌بن‌حسین؛ جامع‌المقاصد فی شرح‌القواعد؛ ج6، چ2، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1414ق.
  28. محمدی، ابوالحسن؛ قواعد فقه؛ چ12، تهران: میزان، 1390.
  29. مغنیه، محمدجواد؛ الفقه علی‌المذاهب الخمسة؛ ج2، چ10، بیروت: دارالتیار الجدید، 1421ق.
  30. موسوی بجنوردی، حسن؛ القواعدالفقهیة؛ ج3، قم: نشر الهادی، 1402ق.
  31. موسوی بجنوردی، حسن؛ القواعدالفقهیة؛ ج5، قم: نشر الهادی، 1419ق.
  32. میرزای قمی، ابوالقاسم‌بن‌محمد؛ جامع‌الشتات فی أجوبةالسؤالات؛ ج3، قم: مؤسسه کیهان، 1413ق.
  33. میرمحمدصادقی، حسین؛ مروری بر حقوق قراردادها در انگلستان؛ تهران: نشر حقوقدان، 1377.
  34. نراقی، احمد‌بن‌محمد؛ عوائدالأیام فی بیان قواعدالأحکام و مهمات مسائل الحلال والحرام؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1417ق.
  35. نیکبخت، حمیدرضا؛ «آثار قوه قاهره و انتفای قرارداد»، مجله حقوقی؛ ش21، بهار 1376، ص99ـ126.