حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

چالش های حقوقی قانون صدور چک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد دانشکده حقوق دانشگاه قم
چکیده
چک از ابزارهای پرداخت غیر نقدی است که بدلایل مختلف هنوز کارکرد مطلوب خود را ایفا نکرده است. فقدان بنیان قانونی کارآمد، عدم جامعیت و عدم شفافیت مقررات موجود، از جمله این دلایل است. به گونه ای که اصلاحات مکرر قانون صدور چک نیز تاکنون در تامین این نیاز مهم آن گونه که باید موفقیت آمیز نبوده است. اصلاحات اخیرِ قانون صدور چک را باید گامی رو به جلو در جهت تقویت اعتبار چک و کاهش ریسک های سیستمی و اعتباری این ابزار پرداخت مهم تلقی کرد، اگرچه برخی مسائل حقوقی از پیش موجود چک کماکان حلّ نشده باقی مانده است. علاوه بر آن، پیش بینی سامانه الکترونیکی برای انجام بخشی از فرآیند صدور و انتقال چک، برغم مزیت های نسبی آن، مسائل و چالش های حقوقی جدیدی را پیش رو قرارداده است.

در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی بخشی از مسائل ناشی از الزامات جدید قانون چک در خصوص صدور و انتقال آن مورد بررسی قرارگرفته و با بهره گیری از مطالعات حقوق تطبیقی و اصول حاکم بر اسناد تجاری، راه حل های مناسب ارائه شده است. براساس نتایج این پژوهش، الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه یک حکم تکلیفی است که عدم رعایت آن حقوق دارنده چک به عنوان سند تجاری را نفی نمی کند و همچنین است لزوم ثبت انتقال چک در سامانه صیاد که صرفا واجد آثار انتقال سند تجاری بدون ظهرنویسی است و انتقال دهنده را به جمع مسئولین سندتجاری اضافه نمی کند مگر این که انتقال دهنده ظَهر چک را امضاکرده باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اخلاقی، بهروز؛ حقوق تجارت 3 (روی‌گرفت جزوه درسی)؛ تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1371ـ1372.
  2. اسکینی، ربیعا؛ حقوق تجارت (برات، سفته، چک)؛ چ15، تهران: سمت، 1386.
  3. اسکینی، ربیعا؛ حقوق تجارت تطبیقی (چک، سفته و برات)؛ تهران: انتشارات مجد، 1392.
  4. ریپر، جرج و رنه روبلو؛ المطوّل فی‌القانون التجاری؛ ترجمه علی مقلّد؛ بیروت: مجد، 2008م.
  5. ستوده تهرانی، حسن؛ حقوق تجارت؛ ج3، چ18، تهران: انتشارات دادگستر، 1388.
  6. سیستانی، سیدعلی؛ منهاج‌الصالحین؛ قم: مکتبة آیةالله العظمی سیستانی، 1414ق.
  7. صدر، سیدمحمدباقر؛ البنک اللاربوی فی‌الإسلام؛ قم: مرکز الأبحاث والدراسات التخصصیة للشهید صدر (دارالصدر)، 1429ق.
  8. صقری، محمد؛ حقوق بازرگانی، اسناد؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1380.
  9. عبدی‌پور فرد، ابراهیم؛ حقوق تجارت (اسناد تجاری)؛ ج3، چ5، تهران: انتشارات مجد، 1397.
  10. عبدی‌پور فرد، ابراهیم؛ مباحثی تحلیلی از حقوق تجارت؛ قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1400.
  11. فیاض، محمداسحاق؛ أحکام البنوک والأسهم والسندات والأسواق المالیة «البورصات» من وجهه النظرالإسلامیة؛ قم: مکتبة سماحة الشیخ محمداسحاق فیاض (چاپخانه امیر)، [بی‌تا].
  12. کاویانی، کورش؛ حقوق اسناد تجاری؛ تهران: نشر میزان، 1383.