بررسی تطبیقی کارآمدی مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان و فدراسیون بین المللی مهندسان مشاور (فیدیک نسخه ۲۰۱۷) با تمرکز بر هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای
1
دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، استادیار دانشگاه آزاد تهران
2
کارشناسی ارشد مدیریت پروژه و ساخت دانشگاه شهید بهشتی تهران
3
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته معماری منظر دانشگاه آزاد تهران جنوب
چکیده
ماده 53 شرایط عمومی پیمان بر خلاف اهداف تصویب آن، نتوانسته است در دو دهه اخیر به حل اختلاف کارآمد بین کارفرما و پیمانکار منجر شود. با توجه به ماهیت پروژههای پیمانکاری، عامل زمان و فرآیند مدون برای حل اختلاف از اهمیت ویژهای برخوردار است که سازوکار شرایط عمومی پیمان از آن غافل است. این امر باعث تطویل زمان پروژهها و تحمیل هزینههای مازاد به طرفین شدهاست. برای یافتن علل ناکارآمدی و عدم ایفای مناسب نقش مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی باید به دنبال پاسخگویی به این پرسش بود که سیر و اهداف قانونگذاری در این حوزه چه بوده و چه خلاءهای قانونی باقی است؟ همچنین موفقیت الگوی فیدیک در حل اختلاف پروژههای عمرانی تا چه حد بوده و نظام حقوقی مربوطه چگونه از تبدیل ادعا به اختلاف پیشگیری کرده است؟ با بررسی مقررات فیدیک 2017، به عنوان نمونه بینالمللی موفق و بهینهکاوی و تطبیق مراجع پیشبینیشده در شرایط عمومی با فیدیک درمییابیم اگرچه سعی گردیده تا با تأسی از فیدیک، حل اختلافات به مراجع غیرقضایی سپرده شود ولی به دلیل معاذیر قانونی، پیادهسازی نامناسب چارچوب رسیدگی و عدم رعایت زمانبندی مدنظر، عملاً مشکلات پروژهها را دوچندان کردهاست. رفع این معضل مستلزم اصلاح ماده 53 برای الزامآور کردن مراجعه به مراجع غیرقضایی، لحاظ نمودن هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای، تغییر شورای عالی فنی به عنوان مرجع داوری به یک مراجع داوری کارآمد و پیشبینی زمانبندی در مراحل حل اختلاف است.
اسماعیلیهریسی، ابراهیم؛ شرح تفصیلی پیمان؛ چ3، تهران: انتشارات دادگستر، 1400.
دارابپور، مهراب و الهام انیسی؛ «اجراییشدن آرای هیئت حل اختلاف فیدیک، نقطه عطفی برای کارآمدی پروژهها و عدم توقف آنها (با رویّهسازی از رأی دادگاه سنگاپور در پرونده پرسرو)»، مجله حقوق بینالمللی؛ ش64، بهار و تابستان 1400، ص97ـ122.
رجبی، عیسی و شهرزاد اونق؛ «الزامآوری شرط داوری موضوع بند ج مادّه 53 شرایط عمومی پیمان»، مجله حقوقی دادگستری؛ ش111، پاییز 1399، ص89ـ106.
سازمان برنامه و بودجه؛ شرایط عمومی پیمان؛ چ2، تهران: چاپخانه وزارت ارشاد اسلامی، 1362.
سالار، هادی؛ «بررسی نهاد داوری در قراردادهای پیمانکاری موضوع شرایط عمومی پیمان مادّه 53»، نشریه پژوهشهای حقوقی قانونیار؛ ش5، بهار 1398، ص7ـ32.
مرادی، میثم؛ «روشهای مسالمتآمیز حل و فصل اختلافات در قراردادهای اداری با تأکید بر شرایط عمومی پیمان و مقررات فیدیک»، پژوهشنامه حقوق خصوصی عدالت؛ ش10، پاییز و زمستان 1397، ص135ـ156.
مشهدیزاده، علیرضا و علی مهری؛ «بررسی روشهای حل و فصل اختلافات در قراردادهای پیمانکاری با مطالعه تطبیقی در فیدیک»، نشریه پژوهشهای سیاسی و بینالمللی؛ ش48، پاییز 1400، ص21ـ45.
Abdul-Malak, Mohammad-Asem, Mohammad Hasan Senan; “Operational Mechanism and Effectiveness of Adjudication as a key Step in Construction Dispute Resolution”; Journal of Legal Affairs and Dispute Resolution in Engineering and Construction, Dec 14, 2019.
Adel, Morteza, Elham Anisi; “Dispute Adjudication Boards: A New Approach to Dispute Settlement”; International Journal of Humanities, Vol. 24, 2017.
Barakat, Mohammad, Mohammad-Asem Abdul-Malak and Hiam Khoury; “Pivotal New Roles and Change Introduced by the 2017 FIDIC’s Claim and Dispute Resolution Mechanism”; Journal of Legal Affairs and Dispute Resolution in Engineering and Construction, Dec 12, 2019.
Bates, Albert, R. Zachary Torres-Fowler; “Dispute Boards: A Different Approach to Dispute Resolution”; Comparative Law Yearbook of International Business, available on https: //www. constructlaw. com/2020/04/02/dispute-boards-a-different-approach-to-dispute-resolution/, April 2, 2020
Chapman, Peter; “Dispute Boards”; fidic.org, 2004
Charrett, Donald; “Dispute Boards and Construction Contracts”; The Victorian Bar Continuing Professional Development Program, Seminar627, Oct 20, 2009.
DBRF; Dispute Board Manual: A Guide to Best Practices and Procedures; North Carolina USA: SPARK Publications, 2019
FIDIC; Conditions of Contract for Construction, for Building and engineering works designed by the employer; 2nd Edition; 2017.
Mahnken, Volker; “On Construction Adjudication, the ICC Dispute Board Rules, and the Dispute Board Provisions of the 2017 FIDIC Conditions of Contracts”; McGill Journal of Dispute Resolution, Vol. 5, 2018-2019.
Seppala, Christopher R. ; “Fidic and Dispute Adjudication Boards (DAB (S)) ”; fidic. org, Mar 18, 2015.
سلامت,سهراب , باقری سرشکی,مهدی و جوادی,فرانک . (1401). بررسی تطبیقی کارآمدی مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان و فدراسیون بین المللی مهندسان مشاور (فیدیک نسخه ۲۰۱۷) با تمرکز بر هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای. حقوق اسلامی, 19(72), 185-218.
MLA
سلامت,سهراب , , باقری سرشکی,مهدی , و جوادی,فرانک . "بررسی تطبیقی کارآمدی مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان و فدراسیون بین المللی مهندسان مشاور (فیدیک نسخه ۲۰۱۷) با تمرکز بر هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای", حقوق اسلامی, 19, 72, 1401, 185-218.
HARVARD
سلامت سهراب, باقری سرشکی مهدی, جوادی فرانک. (1401). 'بررسی تطبیقی کارآمدی مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان و فدراسیون بین المللی مهندسان مشاور (فیدیک نسخه ۲۰۱۷) با تمرکز بر هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای', حقوق اسلامی, 19(72), pp. 185-218.
CHICAGO
سهراب سلامت, مهدی باقری سرشکی و فرانک جوادی, "بررسی تطبیقی کارآمدی مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان و فدراسیون بین المللی مهندسان مشاور (فیدیک نسخه ۲۰۱۷) با تمرکز بر هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای," حقوق اسلامی, 19 72 (1401): 185-218,
VANCOUVER
سلامت سهراب, باقری سرشکی مهدی, جوادی فرانک. بررسی تطبیقی کارآمدی مراجع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان و فدراسیون بین المللی مهندسان مشاور (فیدیک نسخه ۲۰۱۷) با تمرکز بر هیاتهای حل اختلاف درونپروژهای. Islamic Law Journal, 1401; 19(72): 185-218.
