حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

کاربست نظریه عدالت افلاطون در حقوق زن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سیدحسین فاطمی نژاد
دکتری حقوق خصوصی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
بررسی دیدگاه‌های افلاطون تنها جنبة بررسی یک امر تاریخی ندارد بلکه او در شکل‌دهی اندیشه‌های معاصر نیز دارای نفوذ زنده‌ای است، ویل دورانت کتاب جمهور افلاطون را به منزلة خوان پهناوری می‌داند که میزبانی مسرف و دریادل گسترده باشد، زیرا در این کتاب مسائلی مطرح می‌شود که رنگ و بوی زمان ما را دارد، مسائلی از قبیل کمونیسم، سوسیالیسم، تحدید توالد و تناسل و تزکیة نسل و ... . این مسأله در زمینة جنبش فمینیسم به خوبی آشکار است به گونه‌ای که برخی فمینیست‌های رادیکال در هر برنامه‌ای که جهت آزادی زنان ارائه می‌کنند برخی نظرات افلاطون را مد نظر خویش قرار می‌دهند. بسیاری افلاطون را اولین نظریه‌پرداز فمینیست می‌دانند و او را در زمرة مدافعان آزادی و حقوق زنان و برابری آنان با مردان بر می‌شمرند، بعضی او را نخستین فیلسوف فمینیست واقعی قلمداد می‌کنند با این حال برخی نیز در اینکه افلاطون حامی راستین حقوق زنان است یا نه درمانده‌اند. این مقاله با بررسی آراء افلاطون درباره عدالت، زنان، جایگاه و وظائف آنان در جامعه، نشان می‌دهد که افلاطون نه تنها مدافع حقوق زنان نبوده است بلکه در صورت عملی شدن نظرات او، وضعیتی بسیار دشوار برای زنان رقم می‌خورد
کلیدواژه‌ها
افلاطون"
عدالت"
حقوق زنان"
حقوق طبیعی"
برابری"
"
فمینیسم"

موضوعات

  1. ابن‌مسکویه رازی؛ تهذیب الاخلاق؛ ترجمه علی‌اصغر حلبی، چ1، تهران: انتشارات اساطیر، 1381.
  2. ارسطو؛ سیاست؛ ترجمة حمید عنایت، چ5، تهران: امیر کبیر، 1387.
  3. افلاطون؛ دورة آثار افلاطون؛ ترجمه محمد حسن لطفی، ج1، 2، 3 و 4، چ3، تهران: خورازمی ، 1380.
  4. افلاطون؛ جمهور؛ ترجمه فؤاد روحانی، چ11، تهران: علمی و فرهنگی، 1386.
  5. اوکین، سوزان مولیر؛ زن از دیدگاه فلسفه سیاسی غرب؛ ترجمه ن. نوری زاده، چ1، تهران: قصیده سرا، 1383.
  6. باقری نوع‌پرست، خسرو؛ مبانی فلسفی فمینیسم؛ چ1، تهران: دفتر مطالعات وزارت علوم، 1382.
  7. بشریه، حسین؛ عقل در سیاست؛ چ1، تهران: نگاه معاصر، 1383.
  8. پوپر، کارل؛ جامعة باز و دشمنان آن؛ ترجمه عزت‌الله فولادوند، چ3، تهران: انتشارات خوارزمی، 1380.
  9. تاجیک نشاطیه، نرگس؛ مفهوم عدالت در اندیشه جان استوارت میل؛ چ1، تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، 1385.
  10. تانگ، رزماری؛ درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی؛ ترجمه منیژه نجم عراقی، چ4، تهران: نشر نی، 1394.
  11. جوادی آملی، عبدالله؛ تسنیم: تفسیر قران کریم؛ ج17، چ1، قم: اسراء، 1388.
  12. روسو، ژان ژاک؛ امیل؛ ترجمة غلامحسین زیرک زاده، چ3، تهران: انتشارات قاصدک صبا، 1394.
  13. ژرژیو، دلوه‌کیو؛ عدالت؛ ترجمة مصطفی یونسی، چ1، آبادان: پرستش، 1395.
  14. دورانت، ویلیام جیمز؛ تاریخ تمدن؛ ترجمه امیرحسین آریان‌پور، ج2، چ15، تهران: علمی و فرهنگی، 1391.
  15. ____________؛ تاریخ فلسفه؛ ترجمه عباس زریاب خویی، چ18، تهران: علمی و فرهنگی، 1384.
  16. شیرازی، صدرالدین محمد؛ الشواهد الربوبیّه فی المناهج السلوکیه؛ چ5، قم: بوستان کتاب، 1388.
  17. طباطبایی، محمد حسین؛ فلسفه و روش رئالیسم؛ چ2، تهران: صدرا، 1393.
  18. طوسی، نصیرالدین، اخلاق ناصری؛ چ5، تهران: خوارزمی، 1373.
  19. عبدالفتاح امام، امام؛ افلاطون و المرأة؛ چ1، قاهره: مکتبه مدبولی، 1995.
  20. عراقی، ضیاءالدین؛ الاجتهاد و التقلید؛ چ1، قم: نوید اسلام، 1388.
  21. مجموعه نویسندگان؛ تاریخ فلسفة راتلج؛ ترجمه حسن مرتضوی، ج1، چ2، تهران: نشر چشمه، 1393.
  22. مطهری، مرتضی؛ امدادهای غیبی در زندگی بشر؛ چ30، تهران: صدرا، 1392.
  23. _________؛ فطرت؛ چ27، تهران: صدرا، 1393.
  24. _________؛ نظام حقوق زن در اسلام؛ چ48، تهران: صدرا، 1387.
  25. مورتلی، رائول؛ مکالمات فرانسوی؛ ترجمه شیوا مقانلو، چ1، تهران: نشر چشمه، 1384.
  26. لاک، جان؛ رساله‌ای درباره حکومت؛ ترجمه حمید عضدانلو، چ1، تهران: نشر نی، 1387.
  27. لوید، ژنویو؛ عقل مذکر؛ ترجمه محبوبه مهاجر، چ1، تهران: نشر نی، 1381.
  28. نراقی، محمدمهدی؛ جامع السعادات؛ ج1، چ4، بیروت: الاعلمی، بی‌تا.
  29. نشّار، مصطفی؛ جایگاه زن در فلسفة افلاطون (قسمت اول)؛ ترجمه عبدالله امینی، پیام زن، شماره 124، تیر 1381.
  30. _______­­؛ جایگاه زن در فلسفة افلاطون (قسمت دوم)؛ ترجمه عبدالله امینی، پیام زن، شماره 125، مرداد 1381.
  31. واعظی، احمد؛ نقد و بررسی نظریه‌های عدالت؛ چ1، قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388.
  32. Annas, Julia, An Introduction to Plato's Republic, Oxford, clarendon Press, 1981.
  33. ________, Plato's "Republic" and Feminism, philosophy, Vol. 51, No. 197 (Jul., 1976), pp. 307-321.
  34. Bouchan, Morag, Women in Plato’s Political Theory, Palgrave Macmillan, London, 1999.
  35. Lesser, Harry, Plato's Feminism, Philosophy, Vol. 54, No. 207 (Jan., 1979), pp. 113-117.
  36. lovibond, Sabina, Feminism in ancient philosophy, quoted in The cambridge companion to feminism in philosophy, Edited by Miranda Fricker And Jennifer Hornsby, Cambridge University Press, 2000, pp. 10-28.