حقوق اسلامی

حقوق اسلامی

بررسی فقهی و حقوقی شروع به جرم سرقت سایبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حجت الله فتحی
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
با گسترش فضای مجازی و جرایم ارتکابی در این حوزه، تدوین قوانین جزایی اختصاصی برای این حوزه ضرورت یافت و قانونگذار ایران در سال ۱۳۸۸ قانون جرایم رایانه ای را به تصویب رساند که دو ماده آن به طور نامعین به سرقت و کلاهبرداری اختصاص پیدا کرد. در قانون مزبور شروع به جرم سرقت سایبری جرم محسوب نشده بود ولی با رویکرد قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در گسترش قلمرو شروع به جرم، این موضوع قابل بررسی است که آیا شروع به سرقت سایبری، جرم محسوب می شود؟ مبانی و مستندات فقهی و حقوقی آن چیست؟ و در صورت جرم بودن شروع به سرقت سایبری مجازات آن چیست؟ در این مقاله ضمن طرح دیدگاه های حقوقی، مستندات و مبانی فقهی و حقوقی شروع به جرم در سرقت سایبری مورد مطالعه و آسیب شناسی قرار گرفته است و این نتیجه حاصل شده است قانون در مجازات شروع به جرم در سرقت سایبری دارای ابهام است و نیاز به بازنگری در موضوع دارد.
کلیدواژه‌ها
سرقت رایانه ای
جرایم رایانه ای
شروع به جرم
قانون

موضوعات

  1. آخوند خراسانى، محمدکاظم‌بن‌حسین؛ کفایة‌الأصول؛ قم: آل‌البیت‰، 1409ق.
  2. اردبیلی، محمدعلی؛ حقوق جزای عمومی؛ چ2، تهران: نشر میزان، 1393.
  3. الهام، غلامحسین و محسن برهانی؛ درآمدی بر حقوق جزای عمومی؛ تهران: نشر میزان، 1395.
  4. امین‌پور، محمدتقی؛ قانون کیفر همگانی و آرای دیوان کشور؛ تهران: انتشارات شرکت سهامی چاپ، 1330.
  5. باهری، محمد، رضا شکری و علی‌اکبرخان ‌داور؛ نگرشی بر حقوق جزای عمومی؛ تهران: مجد، 1394.
  6. حائری شاه‌باغ، سیدعلی؛ شرح قانون مجازات عمومی؛ [بی‌جا]: [بی‌نا]، [بی‌تا].
  7. حسینى شیرازى، سیدمحمد؛ الأسئلة والأجوبة ـ اثناعشر رسالة؛ [بی‌نا]، [بی‌تا].
  8. حسینى شیرازى، سیدمحمد؛ الفقه، البیئة؛ بیروت: مؤسسة الوعی‌الإسلامی، 1420ق.
  9. حلّى، حسین؛ دلیل العروةالوثقى؛ نجف: مطبعة النجف، 1379ق.
  10. حلّی، جعفر‌بن‌حسن؛ شرائع‌الإسلام؛ تهران: انتشارات استقلال، 1409ق.
  11. حلّی، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ إرشادالأذهان إلی أحکام‌الإیمان؛ تحقیق فارس الحسون؛ قم: نشر اسلامی، 1410ق.
  12. حلّی، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ قواعدالأحکام؛ قم: نشر اسلامی، 1413ق.
  13. خمینى، سیدروح‌الله؛ المکاسب المحرمة؛ قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینىŠ، 1415ق.
  14. خویى، سیدابوالقاسم؛ التنقیح فی شرح العروةالوثقى؛ قم: تحت اشراف آقاى لطفى، 1418ق.
  15. خویى، سیدابوالقاسم؛ فقه الشیعة ـ کتاب الطهارة؛ چ3، قم: مؤسسه آفاق، 1418ق.
  16. خویی، سیدابوالقاسم؛ تکملةالمنهاج؛ قم: مدینةالعلم، 1410ق.
  17. رضوی اصل، سیدمحسن؛ «بررسی مجازات‌های سرقت سایبری در حقوق ایران»، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی؛ ش۲، ۱۳۹۸، ص۵۷ـ۶۶.
  18. رضوی اصل، سیدمحسن؛ سرقت اینترنتی؛ مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۹۸.
  19. سبزواری، سیدعبدالأعلی؛ مهذب‌الأحکام فی بیان الحلال والحرام؛ تحقیق مؤسسه المنار؛ قم: دفتر آیت‌الله سبزواری، 1413ق.
  20. سلامی، حمیده؛ بررسی و تطبیق سرقت سایبری و کلاهبرداری سایبری؛ تهران: انتشارات مجد، ۱۳۹۴.
  21. شمس ناتری، محمدابراهیم؛ قانون مجازات اسلامی در نظم کنونی؛ تهران: نشر میزان، 1396.
  22. صانعی، پرویز؛ حقوق جزای عمومی؛ تهران: گنج دانش، 1374.
  23. طباطبایى قمى، سیدتقى؛ الأنوارالبهیة فی القواعدالفقهیة؛ قم: انتشارات محلاتى، 1423ق.
  24. طوسی، محمد‌بن‌حسن؛ المبسوط؛ [بی‌جا]: المکتبة المرتضویه، 1351.
  25. عالی پور، حسن؛ حقوق کیفری فناوری اطلاعات؛ تهران: انتشارات خرسندی، ۱۳۹۵.
  26. عاملی (شهید اول)، محمد‌بن‌مکی؛ القواعد والفوائد؛ قم: مکتبة المفید، [بی‌تا].
  27. عطارزاده، سعید و جلال انصاری؛ حقوق جزای اختصاصی جرایم رایانه‌ای؛ تهران: نشر میزان، ۱۳۹۹.
  28. فاضل لنکرانی، محمد؛ اصول فقه شیعه؛ قم: [بی‌نا]، 1381.
  29. فلچر، جورج پی؛ مفاهم بنیادی حقوق کیفری؛ ترجمه سیدمهدی سیدزاده ثانی؛ چ3، مشهد: دانشگاه علوم رضوی، 1392.
  30. فیض کاشانی، محمدحسن؛ مفاتیح‌الشرائع؛ قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، [بی‌تا].
  31. قیاسی، جلال‌الدین و احسان سلیمی؛ «رویکرد قانون مجازات اسلامی 92 به جرایم ناتمام»، مجله آموزه‌های حقوق کیفری؛ پاییز و زمستان 1395، ص۱۱۷ـ۱۳۵.
  32. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ تحقیق علی‌اکبر غفاری؛ تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1363.
  33. گلپایگانى، سیدمحمدرضا؛ کتاب الحج؛ قم: دارالقرآن الکریم، 1403ق.
  34. گلدوزیان، ایرج؛ بایسته‌های حقوق جزای عمومی؛ تهران: نشر میزان، ۱۳۷۷.
  35. محسنی، مرتضی؛ دوره حقوق جزای عمومی (کلیات حقوق جزا)؛ چ2، تهران: کتابخانه گنج دانش، 1375.
  36. مغربى، ابوحنیفه، نعمان‌بن‌محمد تمیمى؛ دعائم‌الإسلام؛ چ2، قم: مؤسسه آل‌البیت‰، 1385ق.
  37. نراقی، احمد‌بن‌محمدمهدی؛ عوائدالأیام؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1417ق.
  38. نوربها، رضا؛ زمینه حقوق جزای عمومی؛ تهران: گنج دانش، 1385.
  39. وحید خراسانی، حسین؛ منهاج‌الصالحین؛ قم: مدرسه امام باقر†، 1428ق.
  40. ولیدى، محمدصالح؛ حقوق جزاى عمومى؛ تهران: سمت، 1372.