تصرفات حقوقی منافی حق مشتری در بیع معلق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه حقوق دانشگاه آزاد قائم شهر

چکیده

در بیع معلق با تعلیق در منشأ، اثر عقد قبل از تحقق معلق‏علیه حاصل نمی‏شود؛ ولی پرسش قابل طرح این است که آیا در دوران تعلیق برای مشتری حقی نسبت به مبیع عین معین ایجاد می‎شود؟ در صورت مثبت‏بودن پاسخ، وضعیت حقوقی تصرفات حقوقی معارض با این حق چیست؟ برخی از حقوقدانان به ایجاد گونه‏ای از حق ابتدائی مسلّم برای مشتری نسبت به مبیع عین معین اعتقاد دارند. برخی دیگر از حقوقدانان معتقدند در این دوران مشتری به وجود اعتباری اقتضایی دارای مالکیت نسبت به مبیع است و بالأخره عده‎ای از فقهای امامیه به مالکیت معلق برای مشتری باور دارند. همچنین در خصوص وضعیت حقوقی تصرفات حقوقی معارض با حق مشتری برخی از استادان حقوق به عدم نفوذ معتقدند. فرضیه ما در این تحقیق آن است که مشتری در دوره تعلیق  نسبت به مبیع عین معین دارای نوعی حق عینی ابتدایی بوده و معامله معارض بایع نسبت به مبیع در وضعیت مراعی می‏باشد تا اینکه تکلیف معلق‎علیه مشخص شود؛ به عبارت دیگر در صورت تحقق معلق‏علیه کشف می‏شود معامله غیرنافذ بوده؛ ولی در صورت عدم تحقق معلق‏علیه کشف می‏شود معامله معارض صحیح و نافذ بوده است.  

کلیدواژه‌ها

  1. انصاری، مرتضی؛ مکاسب؛ ج1، چ9، قم: انتشارات مؤسسه مطبوعاتی دینی، 1393.
  2. تستری، اسدالله؛ مقابس الانوار؛ چ1، قم: مؤسسه آل البیت‰، [بی‎تا].
  3. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ تأثیر اراده در حقوق مدنی؛ چ2، تهران: انتشارات گنج دانش، 1387.
  4. ـــــ؛ حقوق اموال؛ چ5، تهران: انتشارات گنج دانش، 1380.
  5. ـــــ؛ حقوق تعهدات؛ چ1، تهران: انتشارات گنج دانش، 1378الف.
  6. ـــــ؛ فرهنگ عناصرشناسی؛ چ2، تهران: انتشارات گنج دانش، 1392.
  7. ـــــ؛ حقوق مدنی: رهن و صلح؛ چ3، تهران: انتشارات گنج دانش، 1378ب.
  8. ـــــ؛ دائرة المعارف عمومی حقوق: الفارق؛ 5 جلدی، چ1، تهران: انتشارات گنج دانش، 1386.
  9. ـــــ؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق؛ 5 جلدی، چ1، تهران: انتشارات گنج دانش، 1378ج.
  10. جوادی آملی، عبدالله؛ دروس خارج فقه، مبحث خیارات، جلسات 26/9/91 و 27/9/91 و 2/10/91، سایت مدرسه فقاهت در: http://www.eshia.ir/feqh.
  11. شهیدی، مهدی؛ تشکیل قراردادها و تعهدات؛ چ1، تهران: نشر حقوقدان، 1377.
  12. طباطبائی یزدی، سیدمحمدکاظم؛ حاشیه مکاسب؛ ج3، چ2، قم: مؤسسه طیبه لاحیاء التراث، 1429ق.
  13. فاضل لنکرانی، محمدجواد؛ درس خارج فقه، شرایط عوضین، جلسه 93 مورخ 5/2/1394، سایت پایگاه اطلاع‎رسانی آیت الله شیخ محمد جواد فاضل لنکرانی در: http://www.fazellankarani.com.
  14. قبولی درافشان، سیدمحمدمهدی و سعید محسنی؛ نظریه عمومی بطلان در قراردادها؛ چ1، تهران: انتشارات جنگل، 1391.
  15. قنواتی، جلیل، سیدحسن وحدتی شبیری و ابراهیم عبدی‏پور؛ حقوق قراردادها در فقه امامیه؛ زیر نظر سیدمصطفی محقق داماد؛ ج1، چ2، تهران: انتشارات سمت، 1388.
  16. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها؛ ج1، چ4، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، 1376.
  17. ـــــ؛ حقوق مدنی اموال و مالکیت؛ چ10، تهران: نشر میزان، 1384.
  18. ـــــ؛ تحولات حقوق خصوصی: تعلیق در تعهدات؛ چ3، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1375.
  19. کریمی، عباس؛ «تلاشی برای ساماندهی نظریه عدم نفوذ مراعی»، مجله دیدگاه‎های علوم قضایی؛ دانشگاه علوم قضایی، دوره 17، ش58، 1391.
  20. محقق داماد، سیدمصطفی؛ نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی؛ چ2، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1390.
  21. محقق داماد، سیدمصطفی، سیدمهدی قبولی درافشان و علی ساعت‎چی؛ «تحلیل وضعیت حقوقی معاملات مشتری نسبت به مورد شفعه»، مجله آموزه‎های فقه مدنی؛ دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ش11، 1394.
  22. محمدی، ابوالحسن؛ مبانی استنباط حقوق اسلامی؛ چ9، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1376.
  23. نعمت اللهی، اسماعیل؛ «طلق‎بودن مورد معامله از دیدگاه فقهی حقوقی»، مجله مطالعات حقوق خصوصی (حقوق خصوصی)؛ دوره 10، ش2، 1392.
  24. یزدانیان، علیرضا؛ حقوق مدنی تطبیقی: شرط فاسخ در حقوق ایران و فرانسه؛ چ2، تهران: انتشارات سمت، 1388.
  25. ـــــ؛ «بررسی تطبیقی آثار تعلیق در تشکیل و انحلال تعهدات در حقوق ایران و فرانسه»، مجله حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران؛ دوره 40، ش101، 1389.